11.4 | ## Bitkilər ətraf mühitə necə uyğunlaşır

11.4.1. İşığı qəbul etmək üçün uyğunlaşma

• Bitkinin böyüməsi üçün nə lazımdır? • Günəbaxan bitkisi gün ərzində günəşə doğru nə üçün çevrilir? • Sizcə, bitkilərin yarpaqlarının günəşə tərəf çevrilməsinin onlar üçün faydası nədir? | • Açar sözlər • • sarmaşan • dırmaşan • sürünən

Fəaliyyət-1 | Yarpaqların forması ilə udulan işıq arasında nə kimi əlaqə var?

İşin gedişi: 1. Yarpaq şəkillərini müqayisə edin. 2. İşıq lampasından istifadə edərək əlinizin müxtəlif formalı kölgələrini yaradın və bu kölgələrin sahəsini müqayisə edin. 3. Əlinizin müxtəlif vəziyyətlərində alınan kölgələri ilə sizə tanış olan bitki yarpaqları arasında oxşarlığı müəyyən edin. Müzakirə edin: - Əlinizin hansı vəziyyətində onun üzərinə daha çox işıq düşür? |

- Sizcə, günəş işığının daha çox udulmasına bitkinin yarpaqlarının forması necə kömək edir?

| Müxtəlif mühitlərdə bitən bitkilər günəş işığı, hava, su və istilik olmadan yaşaya bilməz. Günəşin Yer kürəsini işıq və istilik enerjisi ilə təmin etdiyini bilirsiniz. Bütün bitkilərin işığa tələbatı eyni deyildir. Quruda bitən bitkilərin əksəriyyətinin, əsasən, ağacların və kolların möhkəm və odunlaşmış dikduran gövdələri olur. Onların budaqları yuxarıya doğru böyüyür və yarpaqlar Günəşə tərəf istiqamətlənir. Çünki fotosintez zamanı bitkinin yaşıl hissələrinin, xüsusən də yarpaqlarının günəş işığını qəbul etməyə əlverişli vəziyyətdə olması vacibdir. Bəzi bitkilərin odunlaşmamış və zəif gövdələri olduğu üçün onlar dayağa sarmaşaraq və ya bığcıqları və kökləri ilə dayağa ilişərək kifayət qədər günəş işığı udmaq üçün yuxarı qalxır.