Payız gecə-gündüz bərabərliyi: 23 sentyabr tarixində Günəş şüaları günorta vaxt, ekvator xəttinə düz bucaq altında düşür. Bu zaman Şimal və Cənub yarımkürələri bərabər işıqlanır. Bu tarixdən sonra Yerin cənub tərəfi Günəşə doğru daha çox çevrildiyi üçün Cənub yarımkürəsində gündüzün uzunluğu gecənin uzunluğundan daha çox, Şimal yarımkürəsində isə əksinə olur. Bu tarixdə Şimal yarımkürəsində payız, Cənub yarımkürəsində isə yaz fəsli başlayır.
Qış gündönümü: 22 dekabr tarixində Yer kürəsinin cənub tərəfi Günəşə doğru daha çox çevrilir. Bu zaman Cənub yarımkürəsində ən uzun gündüz və ən qısa gecə müşahidə edilir kı, buna da qış gündönümü deyilir. Bu tarixdən sonra Cənub yanmkürəsində gündüzün uzunluğu azalmağa, gecənin uzunluğu isə artmağa başlayır. Şimal yarımkürəsi Günəşdən daha az istilik aldığı üçün bu yarımkürədə qış, Cənub yarımkürəsində isə yay fəsli müşahidə edilir.

yaz gecə-gündüz bərabərliyi (21 mart) payız gecə-gündüz bərabərliyi (23 sentyabr) |
yay gündönümü (22 iyun) qış gündönümü (22 dekabr) |

Düşün Müzakirə et Paylaş

Ölkəmizin bəzi ərazilərində qış aylarında temperatur çox aşağı, yay aylarında isə çox yüksək olur. Dənizə yaxın ərazilərdə qış və yay temperaturları arasındakı fərq az, dənizdən uzaq ərazilərimizdə isə çox olur. • Sizcə, nə üçün dəniz və okeanların yaxınlığında qış və yay temperaturları arasındakı fərq dəniz və okeanlardan uzaq ərazilərə görə daha az olur? |  |

Yer kürəsinin müxtəlif ərazilərində temperatur və yağıntı miqdarları fəsillərə görə fərqlənir. Ölkəmizdə temperatur və yağıntının illik miqdarı onun yerləşdiyi coğrafi mövqedən də asılıdır. Yağıntı və temperaturun orta illik qiymətinə təsir edən digər amil isə relyefdir. Hündürlük artdıqca havanın temperaturu azalır. Düzənlikərazilərimizdə orta illik temperatur 14,5°C ikən, hündürdağ zirvələrində bu göstərici 0°C-yə bərabərdir.
Ölkəmizdə yağmt.lar qeyri-bərabər şəkildə paylanmadır. Yağmt.ların miqdar, Xəzər dənizi sahillərindən qərbə, düzənliklərdən dağlara doğru tədricən artır. Ölkəmizin ərazisində ən çox orta illik yağıntı Talış dağlarının ətəklərinə (1700-1800 mm) düşür.