10.2 | ## İstilik tarazlığı və istilikkeçirmə

Stəkandakı isti çay bir müddətdən sonra soyuyur, soyuducudan götürülən soyuq meyvə suyu isə bir müddətdən sonra isinir.
| • Çayın soyumasının, meyvə şirəsinin isinməsinin səbəbi nədir? • Çayın və şirənin zərrəciklərinin sürəti bu prosesdə necə dəyişir?
| • Açar sözlər • • istilik tarazlığı • istilikkeçirmə • istilik izolyatoru

Fəaliyyət-1 | Hansı qaşıq daha istidir?
İşin gedişi: 1. Stəkana isti su əlavə edib termometri suya daxil edin. 2. Termometrin göstəricisini qeyd edib qaşıqları stəkana yerləşdirin. 3. Beş dəqiqə sonra termometrin göstəricisini təkrar qeyd edib qaşıqları sudan çıxardaraq quru salfetlə sildikdən sonra onların suda olan hissələrinə əlinizlə toxunun. |  |
Ləvazimat: stəkan, isti su, termometr, plastik və metal qaşıqlar. |

Müzakirə edin:
- Termometrin göstəricisi necə dəyişdi? Buna səbəb nədir?
- Termometrin göstəricisi ikinci dəfə qeyd edilən zaman qaşıqların temperaturu haqqında hansı fikirləri demək olar?
- Plastik və metal qaşıqlara toxunduqda hansını daha isti hiss etdiniz? Buna səbəb nədir?
İsti cismin zərrəciklərinin kinetik enerjisi soyuq cismin zərrəciklərinin kinetik enerjisindən böyük olur. Zərrəciklərin toqquşması nəticəsində isti cismin zərrəcikləri kinetik enerjilərinin bir qismini soyuq cismin zərrəciklərinə verir. Bu proses cisimlərin temperaturları bərabərləşənə qədər davam edir. Təmasda olan cisimlərin temperaturlarının bərabərləşməsi istilik tarazlığı adlanır.

Təmasda olan müxtəlif temperaturlu cisimlər arasındakı istilik ötürülməsi zərrəciklərin toqquşması nəticəsində baş verir. |

Cisimləri alova tutduqda da oxşar proses baş verir. İstilik cismin isti hissəsindən soyuq hissəsinə ötürülür. İstiliyin isti cisimdən onunla təmasda olan soyuq cismə və ya cismin bir hissəsindən digər hissəsinə ötürülməsinə istilikkeçirmə deyilir. Bəzi maddələr istiliyi yaxşı, bəziləri isə pis keçirir. |