11.4.2. Tozlanma, meyvə və toxumların yayılması üçün uyğunlaşma

Fəaliyyət-2 | Çiçəklər müxtəlif tozlayıcı canlıları necə cəlb edir?

İşin gedişi:
• Bioloq dibçəkdəki çiçəkli bitkiləri çox sayda tozlayıcı canlıların olduğu əraziyə yerləşdirdi. Daha sonra hər bir çiçəyə bu canlıların neçə dəfə qonduğunu saydı.

Çiçəklərin əlamətləri | Tozlayıcıların çiçəyə qonma sayı
Kəpənək | Yarasa | Quş | Arı | Milçək
| Qoxusu yoxdur. Dibində şirin nektarı olan geniş və uzun boruşəkilli çiçəkləri var. | 5 | 0 | 28 | 0 | 2
| Şirin ətri var. Gündüzlər çiçək açır. | 0 | 0 | 0 | 65 | 30
| Çürümüş ət qoxusu yayır. Gündüzlər çiçək açır. | 0 | 5 | 0 | 0 | 42
| Çox sayda xırda, parlaq rəngli uzun boruşəkilli çiçəkləri var. Qoxusu yoxdur. | 55 | 0 | 0 | 14 | 0
| İri ağ çiçəkləri var. Kəskin və xoşətirli iy yayır. Gecələr çiçək açır. | 0 | 19 | 0 | 6 | 0

Müzakirə edin:
- Çiçəklərin hansı 3 əlaməti tozlayıcı canlıları daha çox cəlb edir?
- Arılar üçün hansı əlamət daha cəlbedicidir- ləçəkləri, yoxsa nektarın olması?
- Yarasalar nə üçün gecə çiçəkləyən bitkilərin tozlanmasında iştirak edir?
- Bu araşdırmadan başqa hansı nəticələr çıxarmaq mümkündür?
Çiçəkli bitkilərdə meyvə və toxumun əmələ gəlməsi üçün əvvəlcə tozlanma, sonra isə mayalanmalar olur. Bitkilər tozlayıcı canlıları cəlb etmək üçün müxtəlif uyğunlaşmalara malikdir. Məsələn, tozlanmada iştirak edən həşəratları və quşları cəlb etmək üçün bitkilərin parlaq rəngli çiçəkləri və nektarları olur.

| Çiçəkli bitkilərin əksəriyyəti arılar, kəpənəklər və böcəklər kimi həşəratlar vasitəsilə tozlanır. Həşəratlar nektar toplamaq üçün çiçəkdən-çiçəyə qonduqda tozcuqların bir çiçəkdən digərinə daşınmasına da kömək edir. Bəzi bitkilərdə yetişmiş meyvə və toxumların yayılması üçün uyğunlaşmalar olur. Bu uyğunlaşmalar bitkilərin yaşaması üçün lazımi şərait (kifayət qədər su, işıq, hava, istilik və