11.5 | ## Canlılar ekstremal temperaturlarda necə yaşayır

11.5.1. Çox soyuq mühitdə yaşamaq üçün uyğunlaşma

Şəkli nəzərdən keçirin. • Pinqvinlər hansı şəraitdə yaşayır? • Hansı mühit amili onların sıx toplaşmasına səbəb ola bilər? • Sizcə, pinqvinlərin bu davranışı onların mühitə uyğunlaşmasına necə kömək edir? |
| • Açar sözlər • • qış yuxusu • miqrasiya • şaxtayadavamlı

Fəaliyyət-1 | Heyvanlar qışda soyuqdan necə qorunur?
İşin gedişi: 1. Bir əlinizi sellofan torbalardan birinin içərisinə salın. 2. Sinif yoldaşınız digər əlinizin üzərinə qalın vazelin qatı çəksin. 3. Vazelinli əlinizi də ikinci torbanın içərisinə salın. 4. Sellofan torbalardan havanı sıxaraq çıxarın. 5. Torbaların əlinizdən sürüşüb çıxmaması üçün hər bir sellofanı bilək hissəsində rezin lentin köməyi ilə sıxın. 6. Əllərinizi buzlu su qabına salın. 7. Əvvəlcə daha çox üşüyən əlinizi, sonra digər əlinizi buzlu sudan çıxarın. Hər bir əlinizi suda nə qədər müddətdə saxlaya bildiyinizi dəftərinizdə qeyd edin. Müzakirə edin: - Hansı əlinizi sudan daha tez çıxardınız? |  | Ləvazimat: vazelin, iki sellofan torba, bir qab su və buz kubları, saniyəölçən, iki böyük rezin lent

- Sizcə, əllərinizdən biri digərindən nə üçün gec üşüməyə başladı?
- Vazelin qatının rolunu heyvanlarda hansı uyğunlaşma ilə müqayisə etmək olar?
Heyvanlarda soyuq mühitlərdə yaşamaq üçün xüsusi uyğunlaşmalar vardır. Şaxtalı havalarda su hövzələri donduğu üçün qida və su əldə etmək çətinləşir. Müxtəlif quruluş və ya davranış uyğunlaşmaları heyvanların belə çətin şəraitlərdə sağ qalmasına kömək edir. Məsələn, məməlilərin əksəriyyətində bədənin istilik itkisini azaltmaq üçün dərilərinin altında izolyasiya rolunu oynayan qalın piy təbəqəsi var.