10.
Mətndə bənövşəyi rəngdə verilmiş cümlələrdə mübtəda və xəbəri müəyyənləşdirin, onların işlənmə yerinə diqqət yetirin. Səbəbini izah etməyə çalışın.
11.
Mətndə tünd şriftlə verilmiş cümlələrə mübtəda artırın və onların xəbərlə uzlaşmasına diqqət yetirin.
12.
Cümlələrdəki mübtəda və xəbərləri tapın. Sonra bir-biri ilə əlaqələnən sözləri və onların nə bildirdiyini müəyyənləşdirin. Hansı söz və ifadələr xəbərə aid olub obyekt anlayışı bildirir?
1. Sultan Mahmud böyük qələbə qazanaraq çox dəyərli qənimətlərə sahib oldu. Həmin qənimətləri yoxsullara payladı. 2. Kiçik nöqsanlar böyük səhvlərə aparır. (Seneka) 3. Elm insanı şübhədən, yaxşılıq əziyyətdən, qərarlı olmaq qorxudan qurtarır. (Konfutsi)
Nümunə:
Ağıllı insanlar qərarlarını tələsik deyil, düşünərək verirlər. (C.Teylor)
(obyekt bildirən söz)
13.
Ümummilli lider Heydər Əliyevə məxsus aforizmlərdə obyekt bildirən sözləri seçin, fikrinizi əsaslandırın.
1. Mənim həyatımın məqsədi Azərbaycandır, Azərbaycan xalqıdır, Azərbaycan Respublikasıdır, Azərbaycan vətəndaşıdır. Əgər mən buna nail ola bilsəm, ən xoşbəxt adam kimi həyatımı başa çatdıracağam. Buna da nail olmağa çalışıram və çalışacağam. 2. Mən çox böyük sınaqlardan keçmiş bir adamam və həyatımı da özümə yox, xalqıma həsr etmişəm. 3. Mənim üçün hər şeydən əziz mənim xalqımdır, mənim vətənimdir, mənim torpağımdır. 4. Mənim üçün xalqın mənə göstərdiyi etimaddan və etibardan yüksək mükafat yoxdur. Başçılıq etdiyim dövlətdə mən özüm üçün başqa bir mükafat görmürəm. 5. Azərbaycan prezidenti kimi mən Azərbaycan gənclərinə xüsusi qayğını öz üzərimə götürmüşəm və əmin ola bilərsiniz ki, bu qayğını daim hiss edəcəksiniz.
14.
Cümlələrdə işarələnmiş sözlərin qrammatik fərqini izah
edin. Fikirlərinizi əsaslandırın.
1. Davadan sülh daha yaxşıdır, məncə. (S.Şirazi)
2. Özümüzdən başqa heç kəs bizim üçün sülh tə-
min edə bilməz. (Emerson) 3. Sülh tacı səltənət
tacı ilə müqayisə edilməyəcək dərəcədə gözəl və
dəyərlidir. (Epikür)

- Özünüz də belə nümunələr yazın.