5.
“Hacı Zeynalabdin Şirvani” mətni ilə “Mahmud Kaşğarlı” mətninin məzmununu müqayisə edin, alimlərin səfər məqsədləri barədə müzakirə aparın.

| SƏFƏRLƏRİN MƏQSƏDİ | SƏFƏRLƏRİN NƏTİCƏSİ
--- | --- | ---
Mahmud Kaşğarlı |  | ...
Zeynalabdin Şirvani |  | ...
Gəldiyiniz nəticə

6.
Mətndə mavi rəngdə verilmiş sözlərin mənasını izah edin. Bunlardan hansını sinonimləri ilə əvəz etmək olar? Səbəbini göstərin.
7.
Mətndə fərqləndirilmiş cümlələrin qrammatik əsasını tapın. Cümlələrin fərqi nədədir? Hansı cümlənin mübtədası yoxdur? Sizcə, bunun səbəbi nədədir?
Mübtədası olmayan, hərəkət və hökmün qeyri-müəyyən şəxsə aid olduğunu bildirən cümlələrə qeyri-müəyyən şəxsli cümlələr deyilir. Belə cümlələrin xəbəri III şəxsin cəmində olur. Məsələn:
Ata, həbs etdilər yazıq Eldarı... (S.Vurğun)
Tamaşanın sonunda aktyorları və müəllifi alqışladılar.
Qeyri-müəyyən şəxsli cümlələrdə çox zaman elə bil (ki), sanki, deyəsən, guya ki və s. modal sözlərdən istifadə olunur. Məsələn:
Sanki nəfəs aldığı havaya da zəhər qatmışdılar. (M.İbrahimov)
8.
Mətndən bir neçə müəyyən şəxsli cümlə seçin. Həmin cümlələri mübtədasız işlədin. Hansı cümləni qeyri-müəyyən şəxsli cümlə kimi işlətmək olar? Fikirlərinizi əsaslandırın.
9.
Müəyyən və qeyri-müəyyən şəxsli cümlələri fərqləndirin.
1. Yuxarıda saysız-hesabsız işıqlar eyni ahənglə sayrışırdı. (İ. Əfəndiyev) 2. O dövrdə Qafqaz mətbuatından çox yazırdılar. 3. Ovçuluğa meyil saldım, Gecə- gündüzçöldə qaldım. (S.Vurğun) 4. Onun düzlüyü və sədaqəti barədə indi də danışırlar. (M.İbrahimov) 5. Belə bir vaxtda Hürü xanımın qapısını döydülər. (M.İbrahimov) 6. İgid odur, atdan düşə atlana... (Atalar sözü) 7. Bərkdən-boşdan çıxan kadrları hər yerdə əziz tuturlar. (M.Cəlal) 8. Camaat susub maraqla qulaq asırdı. (İ.Hüseynov)