Şəhəri gəzməyə çıxan dostların yolu nəşri...atın yanından düşdü.

- Əziz dost, ilk qəzetin yaranma tarixi haqqında, yəqin ki, eşitmisən?

- Bildiyimə görə, dünyada birinci qəzet e.ə. 59-cu ildə qədim Romada nəşr olunub. Bu, əl ilə yazılmış “Günün hadisələri” adlı “vərəqə” (gil lövhə) olmuşdur. Hətta Yuli Sezarın dövründə “Senatın əl işləri” adlı qəzeti xatırladan gil lövhələr də hazırlanırdı.

- Düzdür. Ondan sonra əl ilə yazılan 2-ci gündəlik qəzet təxminən 1300 il əvvəl hazırlanıb. Həmin qəzetin adı “Paytaxt yenilikləri” idi. Dünyada müntəzəm nəşr edilən ilk qəzet isə 1609-cu ildə Almaniyada buraxılan “Zaytung” adlı çap məhsulu olub.

- “Qəzet” sözü italyan pul vahidi “qaset” ilə bağlıdır. XVI əsrdə kağız vərəqələrdə çap edilən xəbərləri oxumaq üçün xırda pul vahidi olan qaset ödənilirdi.

- Maraqlıdır.

- Azərbaycanda isə ilk informasi...a nümunələri XIX əsrin 30-40-cı illərinə təsadüf edir. Bunlar xüsusi bülletenlər olub.

- Həsən bəy Zərdabinin rəhbərliyi ilə ilk azərbaycandilli nəşrin - “Əkinçi” qəzetinin işıq üzü görməsi, sözsüz ki, Azərbaycan mətbuatı üçün əlamətdar bir hadisə idi.

- Onu da deyim ki, H.Zərdabi ana dilində qəzet çıxarmaq fikrinə hələ Qubada mahal məhkəməsinin hakimi işlədiyi dövrdə gəlmişdi. Ensiklopedik biliyə malik alim A.Bakıxa- novun qardaşı Cəfərqulu xan Bakıxanov da tələb olunan mali...ə xərclərinin bir hissəsini öz üzərinə götürəcəyini bildirmişdi.

- Deyilənə görə, Bakının hərbi qubernatoru, general-mayor Dmitri Semyonoviç Staro selski ona qəzetin adını “Əkinçi” qoymağı, əkin işlərindən danışmağı məsləhət görmüşdü.

- Mirzə Fətəli Axundzadə, Seyid Əzim Şirvani, Nəcəf bəy Vəzirov, Əsgər ağa Gorani, Azərbaycanın ilk jurnalistlərindən olan İsa Sultan Şahtaxtlı və başqaları qəzetlə daimi əməkdaşlıq etmiş, öz yazılarını orada çap etdirmişlər.

- Dostum, “Əkinçi” bağlansa da, əlbəttə ki, Azərbaycan mətbuatının sonrakı inkişafına güclü təkan oldu.

1.
H.Zərdabinin qəzet nəşr etməkdə məqsədi nə idi?
2.
“Əkinçi”nin nəşri nə üçün əlamətdar hadisə hesab edilirdi?
3.
“XIX və XXI əsrdə mətbuat” mövzusunda söhbət aparın.
4.
Dialoqu davam etdirməli olsa idiniz, hansı mətbuat orqanlarının adını çəkərdiniz ki, xronoloji ardıcıllıq pozulmasın?
5.
Mətndən ixtiyari bir neçə söz seçin. Seçdiyiniz sözlər haqqında fikir yürüdün.
6.
Mətndə fərqləndirilmiş sözlərin leksik mənasını izah edin.
7.
İnformasiya sözünün sinonimini tapın. Bu sözlər həmişə bir-birini əvəz edə bilirmi?
8.
Bağlı sözünün omonim olduğunu əsaslandırın.