Mahmud Kaşğarlı 1029-cu ildə Kaşğar elinin Azıx kəndində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Kaşğarda Saciyə və Hamidiyyə mədrəsələri kimi elm mərkəzlərində almış, dövrünün elmləri ilə bərabər, ərəb və fars dillərini mükəmməl şəkildə öyrənmişdir. Təxminən 1058-ci ildə Bağdada getmiş, bir müddət burada yaşamışdır. Bağdad o zaman Səlcuq imperiyasına

tabe idi. Ərəblərin türkləri tanıması, onların adət və ənənələrini öyrənmək üçün çətinlik çəkməsi, xüsusən dil problemləri Mahmud Kaşğarlıda bir əsər yazmaq ideyasını yaradır: on il müddətində türklərin yaşadığı bir çox əraziləri səyahət etdikdən sonra adını tarixə həkk edən “Divanü lüğat-it-Türk” (1072-1074) ensiklopedik əsərini yazır.
Bu əsər quruluş etibarilə lüğət olsa da, hikmətli sözlər, atalar sözləri, şeir, nəsr kimi nümunələrlə zəngindir. Səkkiz bölmədən ibarət əsər ərəb dilinin lüğət qaydalarına uyğun yazılmışdır. Müəllif ensiklopediyada “Dünya xəritəsi” adlanan bir xəritə vermiş, bu xəritədə mərkəz Balasaqunu seçərək türklərin yaşadığı bütün əraziləri qeyd etmişdir. Xəritə üzərində “Əradi Azərdbadkan” yer adı da qeyd edilmişdir. “Divan”ın sonuna əlavə olunmuş bu xəritə Mahmud Kaşğarlı dövründə türkdilli xalqların yaşadığı ərazilərin təsvirini verən ilk xəritədir. Təxminən 1080-ci ildə Kaşğara qayıdan alim 1105-ci ildə burada dünyasını dəyişir. Kaşğar yaxınlığındakı Opal kəndində dəfn olunur. Üzərində “Müqəddəs alimin məzarı” sözləri yazılmış məqbərəni 1984-cü ildə təmir etmişlər. Halhazırda məqbərədə alimin məzarı yerləşən otaq, “Divanü lüğat-it-Türk” əsərinin müxtəlif dillərdə tərcümə və nəşrləri, bir neçə litoqrafik çaplı Qurani-Kərim, Mahmud Kaşğarlı və onun əsəri haqqında yazılmış kitablar və məqalələr nümayiş olunur. Burada həmçinin Mahmud Kaşğarlının portreti və Qaraxanlılar dövrünə aid əşyalar da vardır.