| Zər - qızıl Zərb - şiddət, güclülük, təzyiq Zərbi-dəst- qol gücü, qüvvət Zəmişan - qızıl suyu ilə vurulmuş naxışı olan parça Zərgər - Qarabağda kənd adı Zinət- bəzək, yaraşıq Zinhar - məbadə, amandır, saqın, ehtiyatlı ol Ziyadə - çox, artıq, çoxlu Zülf- saç

# • • • QISA ƏDƏBİYYATŞÜNASLIQ TERMİNLƏRİ LÜĞƏTİ • • •

1. Bədii sual - əsərin emosional təsirini artırmaq üçün fikrin sual tərzində ifadə olunmasına deyilir. Adi, qrammatik sualdan fərqli olaraq, bədii sualda cavab almaq məqsədi güdülmür. Məsələn: Məhmət Akif Ərsoy “İstiqlal marşı” əsərində bədii sualdan istifadə etmişdir: Kim bu cənnət vətənin uğrunda olmaz ki fəda?
2. Bədii təsvir vasitəsi - əsərdə bədii dilin mühüm tərkib hissəsidir. Sözün məcazi mənası əsasında yarandığına görə məcazlar da adlanır. Epitet, təşbeh, metafor əsas bədii təsvir vasitələrindəndir.
3. Bədii ifadə vasitəsi - bədii dilin mühüm tərkib hissəsidir. Bədii ifadə vasitələri daha çox cümlə şəklində olmasına və bitmiş fikir ifadə etməsinə görə bədii təsvir vasitələrindən fərqlənir. Təkrir, bədii sual, kinayə, bədii təzad bədii ifadə vasitələridir.
4. Bənzətmə - bədii əsərdə bir əşyanın, hadisənin özündən daha qüvvətli əşyaya, hadisəyə oxşadılmasına deyilir. Bənzətmə əvəzinə ərəb sözü olan təşbeh termini də işlədilir. Bənzətmədə çox zaman kimi, tək və s. bənzətmə qoşmalarından istifadə olunur. Məsələn: Şaxtalı havada küçəyə çıxan uşağın əlləri buz kimi soyuq idi. Burada bənzətmə dörd tərkib hissədən ibarətdir: Uşağın əlləri - bənzəyən, buz - bənzədilən, kimi - bənzətmə qoşması, soyuq - bənzətmə əlaməti. Təşbeh bənzətmə qoşması olmadan - bənzəyən və bənzədilən vasitəsilə də yaradıla bilər: Əlləri buzdur.
5. Boy - dastanın bir qolu, bitkin hissəsidir.
6. Beyt - şeirin iki misradan ibarət olan nisbətən bitkin hissəsinə deyilir.
7. Bədii təzad - bədii əsərdə məzmunca bir-birinə zidd iki anlayış və ya vəziyyətin qarşılaşdırılmasına deyilir. Məsələn, M.Ə.Sabir “Əkinçi” şeirində kəndlini istismar edən mülkədarın iç üzünü açmaq üçün bədii təzaddan istifadə etmişdir: Söz açma mənə çox çalışıb az yeməyindən.
8. Bənd - şeirin bir neçə misradan ibarət qismən bitkin parçalarına deyilir.
9. Dastan - şifahi xalq ədəbiyyatının epik növünün irihəcmli janrıdır. Nağıldan fərqli olaraq, dastanda nəsrlə nəzm növbələşir, hadisələr nəsr dili ilə nəql edilir, qəhrəmanların hiss və həyəcanlan şeir parçaları vasitəsilə verilir. Şifahi xalq ədəbiyyatımızda qəhrəmanlıq və məhəbbət dastanları geniş yayılıb. Azərbaycan dastanları ozan-aşıq sənətinin məhsuludur.