Oğuzlar yurdlarına vaxtaşırı basqın edən, var-dövlətlərini yağmalayan, günahsız, silahsız insanlan qətlə yetirən amansız düşmənlə - “qara donlu kafirlərdə döyüşməyə məcbur olurlar. Qalib gəldikdə qaçanı qovmur, aman diləyəni öldürmür, mərdlik, insanlıq nümunəsi göstərirlər.

Dastanda Dirsə xan, Qazan xan, Beyrək kimi oğuz igidləri ilə yanaşı, Burla xatun, Banuçiçək kimi qəhrəman qadın surətləri də yaradılmışdır.

Boyları düzüb-qoşan, dastanı ilk dəfə söyləyən ozanlar ozanı Dədə Qorquddur. Dastan Dədə Qorquddan sonra da başqa ozanlar tərəfindən qədim musiqi aləti olan qopuzun müşayiəti ilə oxunmuşdur. O, bir neçə əsr şifahi olaraq söyləndikdən sonra yazıya alınmış, “Dədə Qorqud” kitabları yaranmışdır. Həmin kitablar “Kitabi-Dədə Qorqud” adlanır.

Vətənə layiq, düşmən qabağında dayana bilən gənclərin tərbiyə edilməsi oğuzları ciddi düşündürən qayğılardan idi. Bu, “Qazan bəyin oğlu Uruz bəyin dustaq olduğu boy”da ön plana çəkilmişdir. Boyun üzərində müşahidələrinizi davam etdirin. Obrazların yaddaqalan, cəlbedici olmasının səbəbini, dastanın bədii təsir gücünü artıran vasitələri müəyyənləşdirməyə çalışın.

- Araşdırın
- Fikirləşin
- Cavab verin

1. Qazan bəyi Oğuz elinin sərkərdəsi kimi səciyyələndirən mühüm xüsusiyyətlər hansılardır?Boyun ilk epizoduna xüsusi diqqət yetirməklə suala cavab hazırlayın.
2. Qazan bəyi ailə başçısı və ata kimi necə səciyyələndirərsiniz? Onun nitqindən - danışığından nümunələr göstərməklə fikrinizi əsaslandırın.
3. Burla xatun obrazını davranış və əməllərinə görə səciyyələndirin. Fikrinizi nümunələrlə əsaslandırın.
4. Uruz obrazının xarakterindəki başlıca cəhətlər hansılardır? Onun nitqinə, davranış və əməllərinə aid nümunələr göstərməklə fikrinizi əsaslandırın.
5. Dastanın maraqla oxunmasına səbəb, sizcə, nədir? Əsərin bədii gözəlliyini artıran vasitələri, məcazların rolunu nümunələr əsasında aydınlaşdırmağı unutmayın.
6. Boydakı başlıca fikir -ideya, sizcə, nədir?

- Tətbiq
- Müzakirə
- Yaradıcı iş

Müzakirə edin: “Dədə Qorqud” dastanı incəsənətin digər növlərində.

- Evdə iş

Aşağıdakı mətni oxuyun. Dərslikdəki “Qısa ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti”ndən, eləcə də digər mənbələrdən (kitabxana, internet və s.) istifadə etməklə ədəbi növ və janrlarla bağlı məlumatınızı zənginləşdirin.

- UNUTMAYIN!

Aşağı siniflərdə “janr”, “nağıl janrı”, “hekayə janrı” kimi söz və ifadələrə rast gəlmisiniz. Dərslikdə “növ”, “ədəbi növ” söz və ifadəsi ilə tez-tez qarşılaşacaqsınız. Bilirsiniz ki, həyat hadisələri bədii əsərlərdə fərqli üsullarla əks olunur. Elə buna görə də bədii əsərlər üç qrupa - növə bölünür: epik növ, lirik növ, dramatik növ.