DÜNYA ÖLKƏLƏRİ İKİNCİ DÜNYA MÜHARİBƏSİNDƏN SONRA
Baş naziri Bülənt Ecevit qətiyyət göstərərək geri addım atmadı. Kiprin şimalında türk dövlətinin yaradılması ilə ada iki hissəyə bölündü.
Bülənt Ecevit
Yunan millətçilərinin Kiprin türk əhalisinə və işğalçı Ermənistanın Qarabağda azərbaycanlılara qarşı törətdiyi soyqırımı və terror siyasətlərini müqayisə edin.
1970-ci illər Türkiyədə siyasi sabitliyin pozulması və tez-tez baş verən hökumət dəyişiklikləri ilə səciyyəvidir. Sağ (mühafizəkar və millətçi) və sol (sosialist və kommunist) təmayüllü təşkilatlar arasında siyasi mübarizə artıq silahlı mübarizəyə çevrilirdi. Terror və müxtəlif siyasi qruplar arasında silahlı münaqişələr artmışdı. Bu isə cəmiyyətdə xaos yaradırdı. 1980-ci ildə yeni hərbi çevriliş baş verdi. Kənan Evrenin başçılığı ilə hərbi rejim yaradıldı. 1983-cü ildə fövqəladə vəziyyət ləğv edildi və seçkilər nəticəsində hakimiyyətə Turqut Özal gəldi. Turqut Özal iqtisadiyyatda liberal islahatlar həyata keçirdi. Onun hakimiyyəti illərində azad bazar iqtisadiyyatı yenidən tətbiq edildi. Xarici ticarət sərbəstləşdirildi. Xarici kapital təşviq edildi. İstehsal, nəqliyyat və rabitənin inkişafına şərait yaradıldı.
TURQUT ÖZAL
“Tariх”. İstanbul, 2002
Turqut Özalın
inkişaf planı
İnkişaf üçün zəruri ünsürlərin başında ixracat və görünməyən gəlirlər (turizm, xidmət və s.) dayanır. ... Sabit inkişafın ən önəmli şərti budur. Mənbələrdən ən əhəmiyyətlisi vətəndaşların banklardakı əmanətləridir. ... Səmərəli xarici borc nəticəsində valyuta qazandıracaq layihələrdən istifadə olunarsa, Türkiyə yenidən bu mənbələri istifadə edə bilər. Məsələn, 1 milyard dollar borcla etdiyimiz yatırım bir neçə il ərzində 1 milyardlıq ixracat həyata keçirirsə, bu, ağıllı borclanmadır. Beləliklə, həm borclar rahat ödənər, həm də başqasının pulundan istifadə etməklə daha sürətlə inkişaf baş verər.
İqtisadi inkişaf üçün hansı amillər zəruri hesab edilir? Ağıllı borclanma anlayışını dəyərləndirin.
Rəcəb Tayyib Ərdoğan
1990-cı illərdə siyasi sabitsizlik tədricən ölkənin iqtisadi vəziyyətinə mənfi təsir göstərdi. İşsizlik və inflyasiya sürətlə çoxalırdı. Xarici dövlətlərin Türkiyəyə təsir vasitəsinə çevrilən separatçı PKK (Kürdistan İşçi Partiyası) təşkilatı terrorçuluq fəaliyyətini genişləndirdi. 2002-ci ildə seçkilərdə qalib gələn Ədalət və İnkişaf Partiyası hakimiyyətə gəldi. Bu partiyanın lideri Rəcəb Tayyib Ərdoğan əvvəl Baş nazir, 2014-cü ildə isə prezident seçildi. Müasir dövrdə Türkiyə bölgənin güclü dövlətlərindən biridir. Ölkədə xüsusilə yeni hərbi texnologiyalar sürətlə inkişaf edir.