I Napoleon Rusiyaya güvənilməz tərəfdaş və Avropanın bütünlüklə işğalında son maneə kimi baxırdı. Tərəflər arasında ərazi ziddiyyətləri və Rusiyanın İngiltərə ilə ticarət əlaqələrini bərpa etməsi 1812-ci ildə Fransanın Rusiyaya hücumuna səbəb oldu. Ruslar bir neçə açıq döyüşdə məğlub olaraq geri çəkildilər. Qısa müddət ərzində I Napoleonun ordusu Moskvaya qədər irəlilədi və artıq yandırılaraq boşaldılan şəhəri ələ keçirdi. Moskvanın yandırılması, soyuqların başlaması Fransa ordusunun qalacaq yerdən və ərzaqdan məhrum olması ilə nəticələndi.
Sizcə, Moskvanın yandırılması hansı tərəfin hərbi-strateji məqsədinə uyğun idi və bu hadisə müharibənin sonrakı gedişinə necə təsir göstərdi? Rusların bu taktikası Azərbaycan tarixində hansı hadisə ilə oxşardır?
I Napoleona qarşı açıq döyüşlərdə qalib gələ bilməyən rus ordusu ölkənin təbii coğrafi şəraitindən və partizan müharibəsi taktikasından istifadə etdi. Fransız ordusunun təchizatının pisləşməsi və kəskin soyuqların başlaması Napoleon ordusunun geri çəkilməsinə səbəb oldu.
Bu vəziyyətdən istifadə edən Rusiya Polşanı, Balkanları və başqa əraziləri işğal edərək Avropada hakim rolunu ələ keçirmək istəyirdi. Çar bu məqsədinə “Avropa xalqlarını I Napoleonun zülmündən xilas etmək” bəhanəsi ilə nail olmaq fikrində idi. Ona görə də rus ordusu Qərbi Avropaya daxil oldu.
Rusiyanın qələbəsi Azərbaycanın gələcək taleyinə necə təsir göstərdi?
“I Napoleonun yandırılan Moskvaya daxil olması”.
Rəssam Аlbrext Аdаm
AKDES NİMET KURAT
“Rusiya tarixi”
Mövsüm şərtlərini və Rusiyanın içərilərinə doğru irəlilədikcə fransız ordusunun təchizatının çətinləşməsini nəzərə alaraq bəzi generallar Napoleona qışı Smolenskdə keçirib, 1813-cü ilin yazında yenidən Moskvaya yürüş etməyi təklif etdilər. Lakin Fransa imperatoru bu təklifə əhəmiyyət vermədi.
Mənbə və mətn əsasında müzakirə aparın: Rusiyaya yürüşdə Napoleonun uğursuzluğunun səbəblərini müəyyən edin. Bəzi generalların Napoleona mövsüm şərtlərini nəzərə almaq təklifini strateji cəhətdən dəyərləndirin.
“AVROPANIN JANDARMI”
I Napoleona qarşı müharibə zamanı Qərbi Avropada yürüşlərdə iştirak edən rus zabitlərinin bir hissəsi Rusiyada həyat şəraitinin, dövlət idarəçiliyinin və sosial quruluşun çox geridə olduğunu gördü. İstibdad rejimi və kəndlilərin təhkimli vəziyyəti daha çox narazılıq yaradırdı. Ona görə də Avropanın mütərəqqi idarə sistemini və sosial quruluşunu Rusiyada tətbiq etmək üçün gizli cəmiyyətlər yaradıldı. Bu cəmiyyətlər Rusiyada mütləqiyyəti devirməyi, təhkimçiliyin ləğvi və konstitusiya qəbul edilməsini qarşıya məqsəd qoymuşdu. Onlar 1825-ci ilin dekabrında I Aleksandrın vəfatından istifadə edərək hərəkətə keçdilər. Lakin Rusiya tarixində mütləqiyyəti devirmək üçün edilən bu ilk cəhd üsyan rəhbərlərinin ləng hərəkət etməsi səbəbi ilə uğursuz oldu. Beləliklə, yeni çar I Nikolay (1825-1855) hakimiyyətini möhkəmləndirdi. O, ölkəni cəmiyyət üzərində sərt nəzarətə əsaslanan istibdad və bürokratiya* rejimində idarə edirdi.
Bürokratiya
ali məmur təbəqəsinə əsaslanan və hakim təbəqənin mənafeyini qoruyan idarəetmə sistemidir.