DÜNYA ÖLKƏLƏRİ 1918-1945-Cİ İLLƏRDƏ
YAPONİYA
Birinci dünya müharibəsində Yaponiyanın Antanta dövlətləri tərəfdə vuruşması ona alman mülklərini ələ keçirib Uzaq Şərqdə və Sakit okean hövzəsində mövqelərini möhkəmləndirməyə imkan verdi. Müharibə Yaponiyaya iqtisadi cəhətdən güclənməyə də imkan verdi. Müharibə vaxtı onun qızıl ehtiyatı 6 dəfə artdı. Müharibənin sonuna yaxın Yaponiya xarici ticarətdə əlverişli mövqeyini itirməyə başladı. Çünki Avropa ölkələri yenidən bu bazarlara məhsul gətirməyə başlamışdı. Əlverişsiz iqtisadi vəziyyət üzündən ölkədə sosial problemlər kəskinləşdi. İqtisadi böhranın baş verməsi xarici bazardan asılı olan Yaponiyaya daha pis təsir göstərdi.
Xarici bazardan asılı olmaq ifadəsini necə şərh edərsiniz?
Yapon ordusu Şanxayın müdafiəsində
Ölkədə siyasi və iqtisadi problemlər artmışdı. Hakimiyyət dairələri çıxış yolunu Yaponiyanın hərbiləşdirilməsində görürdü. Tezliklə, demək olar ki, bütün hakimiyyət strukturlarına admiral və generallar rəhbərlik etməyə başladılar. 1927-ci ildə bir neçə iri bankın müflisləşməsi növbəti hökumət böhranını şərtləndirdi. Hakimiyyətə general Tanakanın başçılıq etdiyi hökumət
əldi. Tanaka imperatora hərbi təcavüz yolu ilə Yaponiyanın dünya ağalığına yönəlmiş yeni strateji kursu nəzərdə tutan memorandum göndərdi. Bu plana görə, ilkin olaraq, Çin, daha sonra Hindistan, Kiçik Asiya, Yaxın Şərq, Mərkəzi və Cənub-Şərqi Asiya tutulmalı idi. 1929-1933-cü illəri əhatə edən iqtisadi böhran Yaponiyanın iqtisadiyyatının hərbiləşdirilməsinə yol açdı. Təcavüzkar xarici siyasət yolunu tutan Yaponiya hərbi gücünü artırmağa başladı.
Sizcə, Yaponiyanın təcavüzkar xarici siyasət yolunu tutması Vaşinqton konfransının qərarları ilə bağlı ola bilərdimi? Fikrinizi əsaslandırın.
GENERAL TANAKA
General Tanakanın imperatora göndərdiyi
memorandumdan bir hissə
Əgər Yaponiya özünümüdafiə və digərlərini müdafiə etmək üçün “dəmir və qanla” siyasətini yürütməsə, Şərqi Asiyada çətinlikləri həll edə bilməz... Çini tutmaq üçün biz əvvəl Mancuriyanı və Monqolustanı ələ keçirməliyik. Dünyanı tutmaq üçün biz əvvəl Çini ələ keçirməliyik. Əgər biz Çini ələ keçirə bilsək, bütün Kiçik Asiya ölkələri, Hindistan, eləcə də cənub dənizi ölkələri bizdən qorxar və bizə təslim olar.
Dünya ağalığı yolunda Yaponiyanın Çinə belə önəm verməsi nə ilə bağlı ola bilərdi?
Yapon ordusunun əsgərləri. 1930-1939-cu illər