18
DÜNYA ÖLKƏLƏRİ İKİNCİ DÜNYA MÜHARİBƏSİNDƏN SONRA
BÖYÜK BRİTANİYA, FRANSA VƏ ALMANİYA
Uinston Çörçill, leyboristlər, “Folklend böhranı”, Şarl de Qoll, Evian sazişi, Konrad Adenauer,
“İqtisadi möcüzə”, Helmut Koll
BÖYÜK BRİTANİYA
Böyük Britaniya əvvəlki müharibədə olduğu kimi, İkinci dünya müharibəsindən də qalib kimi çıxmışdı. Ancaq müharibənin nəticələri ölkə üçün elə də arzuolunan deyildi. Dənizlərdə hökmranlıq artıq çoxdan ABŞ-yə keçmişdi. Ölkəyə dəyən maddi ziyanın ölçüsü çox böyük idi. Xeyli miqdarda iqtisadi resursların itirilməsi Böyük Britaniyanı ABŞ-dən asılı hala saldı. Həmçinin müstəmləkələrin və dominionların iqtisadi cəhətdən güclənməsi onların İngiltərədən tədricən uzaqlaşmasına gətirib çıxardı.
1945-ci ildə parlament seçkilərində leyboristlər partiyası qələbə çaldı. Klement Etlinin rəhbərliyi ilə yeni hökumət quruldu. Onların daxili siyasətinin əsasını milliləşdirmə tuturdu. Leyboristlər bankları və əvəzi ödənilməklə bir çox sənaye müəssisələrini milliləşdirdi.
Leyboristlərin xarici siyasətinin başlıca məsələsi Britaniya imperiyasının gələcəyi idi. Müstəmləkələrdə baş verən azadlıq hərəkatları leyboristləri güzəştə getməyə məcbur etdi. Bir sıra müstəmləkələrə əlverişli şərtlərlə müstəqillik verildi.
İkinci dünya müharibəsindən sonra Böyük Britaniyanın iqtisadi geriliyinə səbəb olan amillər hansılardır?
Vergilərin artırılması, talon sisteminin əhatə dairəsinin genişlənməsi leyboristlərin nüfuzuna xələl gətirdi.
Dünya müstəmləkə sisteminin dağılmasının Böyük Britaniya iqtisadiyyatına hansı təsirləri oldu?
1951-ci il seçkilərində mühafizəkarların yaşlı lideri Uinston Çörçill yenidən qələbə qazandı. Ölkəni iqtisadi böhrandan çıxarmağa çalışan mühafizəkarlar iqtisadiyyatda və sosial sahədə
Uinston Çörçill
dövlətin tənzimedici təsirini azaltmağa və milliləşdirmə siyasətindən tədricən uzaqlaşmağa başladılar. Bu dövrdə ölkədə iqtisadi inkişaf meyilləri sürətlənsə də, İngiltərə hələ də ABŞ və qabaqcıl Avropa ölkələrindən geri qalırdı. Böyük Britaniya imperiyasının müstəmləkələrdən məhrum olması nəticəsində ölkənin böyük tələbatını qarşılamaq mümkün olmadı. Çünki keçmiş müstəmləkələrdən havayı gətirilən məhsullar artıq qarşılığı ödənməklə təmin olunurdu. Bu da Britaniya iqtisadiyyatına ağır zərbə vurdu. Çörçill müstəmləkə imperiyasını qoruyub saxlamağa çalışsa da, bu, mümkün olmadı. Müstəmləkələr məsələsində leyboristlərin başladığı siyasət davam etdirildi. Bütün müstəmləkələrə müstəqillik verilməsi qaçılmaz oldu.
Böyük Britaniyanın siyasi, iqtisadi və elmi-texniki sahədə geriliyi və imperiyanın süqutu səbəbindən ölkədə bəzi problemlər yaranmağa başladı. Əzəli düşmən olan Almaniya və Fransanın yaxınlaşması və iqtisadi birlik yaratmaları Britaniyanın planlarına zidd idi. Hökumət ənənəvi siyasətə riayət edərək, qitədə yaradılan koalisiyalara qoşulmayıb onların Britaniya əleyhinə mümkün ola biləcək təsirini zəiflətmək