başladılar. Əhalinin geniş təbəqələri onları dəstəklədi və Pekinin Tyananmen meydanında kütləvi nümayişlər oldu. Lakin nümayişlər tank və qoşunlar tərəfindən dağıdıldı.
ÇİN YENİ MİNİLLİKDƏ
Müasir dövrdə Çində iqtisadi sərbəstlik mövcud olsa da, siyasi həyatda məhdudiyyətlər davam edir. Çin nümunəsi demokratiyanın yavaş və məhdud bir proses ola biləcəyini, iqtisadi sahədə liberal islahatların siyasi islahatlara dərhal təsir etmədiyini göstərir. Artıq 2007-ci ildə ABŞ, Yaponiya və Almaniyadan sonra Çin dünyanın dördüncü böyük iqtisadiyyatına malik idi. Lakin onun iqtisadi inkişafının mənfi cəhətləri də var idi. Belə ki şəhər və kənd arasında böyük fərq yaranmış, sosial bərabərsizlik ictimai narazılığa səbəb olmuşdu. Sürətli sənayeləşmə ekoloji çirklənməyə və digər problemlərə gətirib çıxarmışdı.
Müasir dövrdə Çinin siyasi və sosial-iqtisadi inkişafını təhlil edərək müsbət və mənfi cəhətləri müəyyən edin.

+ | -
--- | ---

UYGUR TÜRKLƏRİ
1944-cü ildə uyğur türkləri Şərqi Türküstan Respublikası yaratdılar. Lakin 1949-cu ildə ÇXR bu dövləti süquta uğradaraq ərazisini işğal etdi. Bundan sonra Çində uyğur türklərinə qarşı assimilyasiya siyasəti həyata keçirilməyə başlandı. Onların hüquqları pozulur, dini ibadətləri məhdudlaşdırılırdı. Məcburi işlətmə, kütləvi həbslər, işgəncə beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən uyğur xalqının və mədəniyyətinin məqsədyönlü olaraq yox edilməsi kimi dəyərləndirilir. ABŞ Çinin Sincan-Uyğur muxtar bölgəsində uyğurlara qarşı siyasətini soyqırımı kimi tanımış ilk dövlətdir. Daha sonra Kanada, Böyük Britaniya, Fransa və digər bir neçə dövlətin qanunverici orqanları bu soyqırımı tanımışdır.
Lakin bir çox dövlətlər Çinlə geniş iqtisadi əlaqələr və digər amillərlə bağlı olaraq uyğurlara
qarşı siyasətə münasibət bildirmirlər. Çin isə uyğurlara qarşı həyata keçirdiyi siyasəti terrorizmlə mübarizə adlandırır. Əvvəllər Sincan- Uyğur muxtar bölgəsində toplama düşərgələrinin olduğunu inkar edən Çin artıq bu düşərgələrin uyğurlara peşə təhsili verən, onların radikallaşmasının qarşısını almaq və ölkəni terrorizmdən qorumaq məqsədilə yaradılmış “xüsusi məktəblər” adlandırır.
Çin polisləri və uyğur qadını
YAPONİYA
İkinci dünya müharibəsi Yaponiya üçün fəlakətlə nəticələndi. İki milyon yapon həlak oldu. Paytaxt Tokio da daxil olmaqla, ölkənin başlıca şəhərləri dağıdıldı. Atom bombası Hirosima və Naqasakini külə çevirdi. Məğlub olmuş Yaponiyada işğal rejimi yaradıldı.
Gələcəkdə yeni müharibənin qarşısını almaq üçün hərbsizləşdirmə həyata keçirildi və Yaponiya silahlı qüvvələri ləğv edildi. Demokratikləşmə prosesi başlandı. 1947-ci ildə ABŞ siyasi məsləhətçiləri tərəfindən hazırlanan yeni Konstitusiya qüvvəyə mindi. İmperatorluq İngiltərə nümunəsində parlamentli monarxiyaya çevrildi. Yeni Konstitusiyada imperatorun siyasi gücü də əhəmiyyətli dərəcədə azaldıldı. Böyük Britaniya hökmdarı kimi imperator da yalnız simvolik funksiya daşımağa başladı. Hakimiyyət bölgüsü və onun icra, qanunverici, məhkəmə qolları arasında güc balansı təmin edildi. Yeni Konstitusiya Yaponiyada hakimiyyətin mənbəyinin xalq olduğunu təsbit etdi. Qadınlar da daxil olmaqla, bütün vətəndaşlara seçki hüququ verildi. Konstitusiya əsas insan hüquq və azadlıqlarının təminatçısı idi. Onun daha bir əhəmiyyətli maddəsi müharibədən imtina edilməsi haqqında idi.