Fransız jurnalında “Gənc
türklər”in 1913-cü il dövlət
çevrilişinin təsviri
II Əbdülhəmidi taxtdan salmağı və V Mehmet Rəşadı taxta çıxarmağı bacardılar.
“Gənc türklər”in yeritdiyi xarici siyasət imperiyanın süqutunu sürətləndirirdi. 1911–1912-ci illəri əhatə edən İtaliya-Osmanlı ( Trablis ) müharibəsi nəticəsində İstanbul özünün Afrikadakı sonuncu mülklərini ( indiki Liviya ərazisin ) itirdi.
I Balkan müharibəsi (1912–1913) Osmanlı imperiyasına daha ağır zərbə vurdu. Bu müharibə nəticəsində türklərin Avropadakı ərazisi Şərqi Frakiya ilə məhdudlaşdı. Dövlətin dağılmasının qarşısını almağı və Avropa dövlətlərinin asılılığından tam azad olmağı düşünən “Gənc türklər
I Dünya müharibəsi zamanı Almaniyanın tərəfini saxladılar. Bu isə Osmanlı imperiyasının dağılmasına səbəb oldu.
“Gənc türklər” inqilabına aid şəkil
“Gənc türklər” üsyanı Osmanlı dövlətinə nə verdi?
XX yüzilliyin əvvəllərində Osmanlı imperiyasında baş verən geosiyasi dəyişiklikləri sxem formasında təqdim edin.
TARIK ZƏFƏR TUNAYA
“Türkiyədə siyasi partiyalar”
“Gənc türk”lərin partiyanın 1913-cü il konfransında qəbul etdiyi proqram.
İqtisadi bölmədən çıxarış.
Maddə 18.
Kənd təsərrüfatının inkişafı üçün torpaq sahiblərinə aşağı faizli, uzunmüddətli kredit vermək. Bunun üçün də ölkədə ipoteka bankının açılmasına çalışmaq.
Maddə 19.
Mövcud sivilizasiya tələblərini yerinə yetirməyə mane olan, ticari əməliyyatları gecikdirən və məhdudlaşdıran hazırkı qanunvericiliyin yumşaldılmasına çalışmaq.
<...>
Maddə 22.
Sex birliklərini müstəqil ixtisas birlikləri qismində tanımaq və öz daxili məsələlərinin həllində onlara tam səlahiyyətlərin verilməsinə çalışmaq.
Maddə 23.
Dövlətin iqtisadi vəziyyəti imkan verən kimi aşarın 10% azaldılmasına çalışmaq.
<...>
Maddə 25.
İndiki çox ədalətsiz və qeyri-proporsional gəlir vergisini nəyin bahasına olursa-olsun, bu qanunun xaricilərə şamil edilməsi ilə ədalətli və proporsional olmasına çalışmaq üçün xüsusi qanun hazırlamaq.
<...>
Maddə 28.
Torpaq mülkiyyətçiləri, icarədarlar, mövsümi işçilər və yardarlar arasında münasibətləri qaydaya sala biləcək qanunun qəbul olunmasına çalışmaq.
<...>
Maddə 30.
Sənayenin genişləndirilməsi haqqında qanunun verilməsi və qüvvəyə minməsini tezləşdirmək.
<...>