DÜNYA ÖLKƏLƏRİ XIX YÜZİLLİK-XX YÜZİLLİYİN ƏVVƏLLƏRİNDƏ
“Dekabristlər üsyanı”. Rəssam Karl Kolman
Məktəb və universitetlərə nəzarət artırıldı. Elm adamlarının Avropaya getmələri qadağan edildi. Yalnız zadəgan və məmur övladları orta təhsil ala bilərdilər. Kitablar və mətbuat üzərində senzura gücləndirildi.
I Nikolayın hakimiyyəti dövründə Rusiyada feodal- təhkimçilik quruluşu iqtisadiyyatın tənəzzülünü dərinləşdirdi. Ticarət və sənaye sahələrində nisbi inkişaf olsa da, kəndlilərin təhkimliliyinə əsaslanan mülkədar təsərrüfatı səmərəli deyildi. Təhkimli kəndlilərin əməyinə əsaslanan manufakturalar iflasa uğrayırdı. Beləliklə, ölkənin siyasi və iqtisadi quruluşu bütün sahələrdə inkişafa mane olurdu. Buna baxmayaraq, XIX yüzilliyin 30-40-cı illərində Rusiyada sənaye çevrilişi başladı. Qərbi Avropa ölkələrindən fərqli olaraq, Rusiyada sənaye çevrilişi feodal-təhkimçilik quruluşunun hakim olduğu şəraitdə başlanmışdı
POL KENNEDİ
“Böyük güclərin yüksəliş və çöküşü”
Rusiyanın nisbi gücü ən çox 1815-ci ildən sonra – dünyada sülh və sənayeləşmə dövründə gerilədi. Lakin bu vəziyyət Krım müharibəsinə (1853– 1856) qədər tam şəkildə aşkar olmadı. ... Rusiya iqtisadi və texniki sahələrdə 1815–1880-ci illərdə Avropanın digər böyük dövlətlərinə nisbətən geri qalırdı.
Rusiyanın iqtisadi və texniki sahələrdə Avropanın digər böyük dövlətlərinə nisbətən geri qalmasının səbəblərini təhlil edin.
I Nikolayın dövründə Rusiyanın işğalçılıq siyasəti gücləndi. Cənubi Qafqazın, o cümlədən Şimali Azərbaycanın işğalı başa çatdırıldı. Avropada 1848-ci il inqilablarının yatırılmasında fəal iştirakına görə Rusiya “Avropanın jandarmı” adlandırılırdı. I Nikolayın Osmanlı dövlətinə qarşı apardığı siyasət də işğalçı xarakter daşıyırdı.
Lakin Rusiyanın güclənməsi İngiltərə və digər Avropa dövlətlərinin mənafeyinə uyğun deyildi. Ona görə də onun Osmanlı dövlətinin ərazilərini işğal etmək arzusu bu dövrdə baş tutmadı. Çar I Nikolayın təcavüzkar siyasəti Rusiyaya qarşı Avropa dövlətləri blokunun meydana gəlməsinə səbəb oldu. 1853-cü ildə başlayan Krım müharibəsində İngiltərə, Fransa və Sardiniya Osmanlı dövlətinin tərəfində iştirak etdi. 1856-cı ildə başa çatan bu müharibədə Rusiya məğlub oldu.
ÇAR I NİKOLAY
Çar I Nikolayın İngiltərənin
Rusiyadakı səfiri ilə danışıqlarından
Osmanlı işləri çox qarışıqdır. Bu dövlət öz-özünə parçalanır. Süqutu çox böyük və fəlakətli olacaq. İngiltərə və Rusiya bu məsələdə razılaşmalıdır. ...Qollarımızın arasında çox ağır bir xəstə var. Onun yaşamasını hamımız istəyirik. ...Ancaq onun qəfildən qollarımızda ölməsi Avropa miqyasında müharibəyə səbəb ola bilər. Bu qarışıqlıqda İngiltərə İstanbulda möhkəmlənmək istəsə, buna göz yummayacağıq. Mən də İstanbulu işğal etmək istəyirəm.
Mənbə və mətndəki məlumatlar əsasında I Nikolayın təklifini İngiltərənin mənafeyi baxımından dəyərləndirin.
BÖYÜK İSLAHATLAR DÖVRÜ
II Aleksandr (1855-1881) hakimiyyətə çətin daxili və xarici vəziyyət dövründə gəlmişdi. Krım müharibəsindəki məğlubiyyət I Nikolayın daxili və xarici siyasətinin uğursuzluğunu göstərdi. Rusiyanın Qərbi Avropa dövlətlərindən geri qaldığı aydın oldu. Ona görə də Çar II Aleksandr müxtəlif sahələrdə islahatların həyata keçirilməsi qərarına gəldi.