Çox gərgin davam edən bu üsyanb 1859-cu ildə yatırıldı. Vahid rəhbərliyin və komandanlığın olmaması, üsyançıların maraq müxtəlifliyi və nizamsızlığı üsyanın məğlubiyyətinə səbəb oldu. Üsyanın gedişində Böyük Moğol dövlətinə rəsmən son qoyuldu.
Yeni patronlardan istifadənin hind və islam qaydaları ilə nə kimi uyğunsuzluğu var idi?
Sipahilər üsyanı *metropoliya hökumətini əməli addımlar atmağa sövq etdi.
Metropoliya
öz müstəmləkələrini, iqtisadi cəhətdən ondan asılı olan əraziləri istismar edən dövlətdir.
Hindistanın idarəçiliyinin yaxşılaşdırılması haqqında qəbul olunmuş akta görə Ost-Hind şirkətinin siyasi hüquqları ləğv edildi. İdarəçilik ingilis taxtına keçdi. Hökumətdə Hindistan işləri ilə əlaqədar nazir vəzifəsi təsis olundu. Hindistanda ali hakimiyyət general-qubernatordan vitse-krala keçdi. 1876-cı ildə kraliça Viktoriya Hindistan imperatriçası titulunu da qəbul etdi.
XIX yüzilliyin II yarısında Hindistanda kapitalist münasibətləri yaranmağa başladı. İngilis sahibkarları, əsasən, dəmir yolunun tikintisinə, suvarma sisteminin, plantasiya təsərrüfatının yaradılmasına kapital qoyurdular. Kənd təsərrüfatında ixrac üçün pambıq, buğda, çay, qəhvə, kauçuk becərilirdi. Sənayedə, hər şeydən əvvəl, toxuculuq və emaledici müəssisələr yaradılırdı. Bunlarla yanaşı, ölkədə ilk metallurgiya zavodu işə düşdü, sənayedə milli kapitala məxsus ilk müəssisələr yaradıldı.
1884-cü ildə Bombeydə milli kapitala məxsus ilk toxuculuq fabriki işə düşdü. Metropoliyadan fərqli olaraq, Hindistanda fəhlələrin vəziyyəti çox ağır idi. Fəhlələrin iş saatı 16 saata çatırdı. Yalnız 1890-cı illərdə uşaq və yeniyetmələrin əməyindən istifadəni məhdudlaşdıran ilk fəhlə qanunları verildi.
Sipahilər üsyanından sonra ingilis hökumətinin Hindistanda etdiyi dəyişiklikləri necə dəyərləndirmək olar?
Hind fəhlələrinin vəziyyətini İngiltərə fəhlələrinin vəziyyəti ilə müqayisə edin. Bu dövrdə Şimali Azərbaycanla Hindistandakı vəziyyətin oxşar və fərqli xüsusiyyətlərini müəyyən edin.
EMMA VIQODSKAYA
“Qəzəbin şöləsi”
Sipahilər ayrı-ayrı dəstələrə bölünməklə hərəsi öz ərazisində vuruşur, hər bir evi, hər bir küçəni inadla müdafiə edirdi. Britaniyalılar həmişə bir-biri ilə əlaqə saxlamaqla kolonlarla irəliləyirdilər... Üsyançılar zabit idarəçiliyi elmini ingilis komandanlığından öyrənmişdilər. Onlar döyüş zamanı düşmənlə süvari və piyada şəklində üz-üzə gələndə daha yaxşı döyüşürdülər. Ancaq üsyançılar britaniyalıların vahid hücum planına qarşı vahid müqavimət planı qoya bilmədilər. Ayrı-ayrı hissələr arasında əlaqə yaratmağı bacarmayan, vahid rəhbərliyi olmayan Dehlinin qəhrəman müdafiəçiləri şəhərin ayrı-ayrı tərəflərində vuruşur və ciddi müqavimət göstərməklə tədricən Şərq məhəllələrinə tərəf çəkilirdilər.
Üsyançıların zəif cəhətlərini müəyyən edin.
XIX yüzilliyin sonlarında Hindistanda ictimai həyat aktivləşdi. Avropa təhsili almış, eləcə də milli dəyərlərə və ənənələrə dərin hörmət edən ziyalıların burada böyük rolu var idi. 1885-ci ildə onlar ingilis hökumətinin razılığı ilə Hindistan Milli Konqresi (HMK) adlı yeni ictimai cəmiyyət yaratdılar. Konqresin təsisçiləri hind xalqının hüquqlarının artırılmasına, maraqlarının ingilis parlamentində təmsil edilməsinə çalışırdılar.