DÜNYA ÖLKƏLƏRİ 1918-1945-Cİ İLLƏRDƏ
Müharibənin ilk dövrünü nə üçün “Qəribə müharibə” adlandırırdılar?
Hitler Dünkerkdə mühasirədə olan ingilis-fransız qoşununun Böyük Britaniyaya keçməsinə nə üçün imkan verdi?
“AZAD DÜNYANIN SON QALASI”
1940-cı ilin yazında alman qoşunu Norveçdən İspaniyaya qədər bütün Avropanı işğal etmişdi. Müqavimət göstərən Böyük Britaniya “Azad dünyanın son qalası” adlandırılırdı. Fransa və Avropanın faşistlər tərəfindən işğal edilmiş digər ölkələrinin mühacir hökumətləri bura sığınmışdı. Hitler Böyük Britaniyanı havadan və dənizdən daxil olmaqla işğal etmək istəyirdi. Lakin Böyük Britaniyanın hərbi dəniz donanması dənizlərdə öz üstünlüyünü saxlayırdı. Onu məğlubiyyətə uğratmaq üçün hava hücumlarından istifadə etmək qərara alınmışdı. Lakin Böyük Britaniya yeni yaradılmış radarların (radioaşkarlayıcı) köməyi ilə hava hücumlarının qarşısını aldı. Bu, Almaniyanın ilk strateji məğlubiyyəti idi. Çörçill ingilis hərbi pilotlarının qələbəsini “Müharibə tarixində heç bir zaman bu qədər çox insan bu qədər çox şeyi bu qədər az insana borclu olmamışdır” sözləri ilə ifadə etmişdir.
“Məni gözlə, ata”. Bir uşağın müharibəyə gedən atasının yanına qaçması. Kanada, 1940. Foto Klaud Detloff
UİNSTON ÇÖRÇİLL
“Müharibə nitqləri”, 1940-cı il, iyun
Önümüzdə çox böyük imtahan var. Uzun, aylarla davam edəcək bir mübarizə və böyük əziyyət var. Məndən həyata keçirəcəyim siyasətin necə olacağını soruşursunuz. Cavabım: Dənizdə, quruda və havada bütün gücümüzlə vuruşmaq! ... Məndən məqsədimizin nə olduğunu soruşursunuz. Sizə iki kəlmə ilə cavab verim: Qələbə! Nəyin bahasına olursa-olsun, qələbə! ... Yolumuz nə qədər uzun və çətin olsa da, qələbə!
⚹ ⚹ ⚹
Sonuna qədər gedəcəyik... Dənizlərdə, okeanlarda vuruşacağıq, daha çox inamla və daha böyük güclə, ... adamızı müdafiə edəcəyik. ... tarlalarda və küçələrdə vuruşacaq, əsla təslim olmayacağıq. Əgər bir gün bu ada - bir an belə buna inanmıram - əsarətə məhkum olarsa, o zaman dənizlərin o tərəfindəki imperatorluğumuz Britaniya donanmasının təmin etdiyi silah və inamla müharibəyə davam edəcəyik.
U.Çörçillin fikirlərini necə dəyərləndirirsiniz?
Almaniyanın Böyük Britaniyanı məğlub edə bilməməsi hansı amillərlə bağlı idi? Sizcə, bu, müharibənin gedişinə təsir göstərdimi?
Böyük Britaniyanın müqaviməti Almaniyanı daha çox cəbhədə vuruşmağa məcbur etdi. Hitler Böyük Britaniyanı, Birinci dünya müharibəsində olduğu kimi, sualtı gəmilərin hücumları ilə məğlub etmək istədi. Çünki Böyük Britaniyanın gücü müstəmləkələrdən və ABŞ-dən gələn yardımlardan asılı idi. Beləliklə, Atlantik okeanında döyüşlər başladı. 1940-cı ilin sonunda Afrika da müharibə səhnəsinə çevrildi. İngilis qoşunu italyanların Misirə hücumunun qarşısını aldı. 1941-ci ildə Hitler İtaliyaya kömək etmək üçün Liviyaya qoşun göndərdi. Avropa cəbhəsində isə Yunanıstan və Yuqoslaviya işğal edildi.