HENRİ KİSSİNCER
“Diplomatiya”
Müharibəni nəticələndirən sülh Avropanın ən güclü iki dövlətini əhatə etmirdi: Almaniya və Rusiyanı. Bu ölkələr Avropanın əhalisinin yarıdan çoxunu və ən böyük hərbi potensialını təşkil edirdi. Yalnız bu həqiqət belə Versal sistemini uğursuzluğa məhkum edə bilərdi.
Versal müqaviləsinin uğursuzluğunda hansı amil əsas hesab edilir? Bu hansı səbəblərlə əsaslandırılır?
VAŞİNQTON KONFRANSI
Avropa, Afrika və Yaxın Şərqdə məsələlər həll edildikdən sonra Uzaq Şərq və Sakit okean zonasında münasibətləri tənzimləmək üçün 1921–1922-ci illərdə Vaşinqtonda konfrans keçirildi. Konfransın nəticələrindən biri ABŞ, İngiltərə, Fransa və Yaponiya arasında Dörd dövlət müqaviləsinin imzalanması oldu. Müqavilə tərəflərin Sakit okean bölgəsindəki mülklərinin tanınmasını nəzərdə tuturdu. Konfransda Çinə aid münasibətləri tənzimləyən müqaviləyə görə Çinin müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü tanındı. Bu ölkədə sənaye və ticarət sahələrində bərabər imkanlar prinsipi tətbiq edilirdi. Əslində, bu, ABŞ-nin “Açıq qapılar” siyasətinin həyata keçirilməsi demək idi. Konfransda imzalanan üçüncü müqavilə isə dəniz silahlarının məhdudlaşdırılması haqqında oldu. Müqavilənin mühüm nəticələrindən biri Yaponiyanın Sakit
Versal sistemi ilə bağlı karikatur
okeanda fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması idi. Digər nəticə isə İngiltərənin dəniz üstünlüyünü ABŞ ilə bölüşməsi oldu. Konfransın nəticələri Yaponiyanı narazı saldı və bu onun ABŞ-yə qarşı revanşizm (qisasçılıq) siyasətinin başlanğıcını qoydu.
Beləliklə, Versal və Vaşinqton konfranslarının qərarları ilə dövlətlərarası münasibətlərdə yeni sistem quruldu. Lakin bu sistem dünyada mövcud olan siyasi-iqtisadi problemləri tamamilə və ədalətlə həll etmədi.
V.Vilsonun “14 maddə”si və Versal müqaviləsinin şərtlərini müqayisə edin.

V.VİLSONUN “14 MADDƏ”Sİ | VERSAL MÜQAVİLƏSİ
--- | ---

Fərqli cəhətləri | Oxşar cəhətləri | Fərqli cəhətləri

Zaman oxunda verilmiş hadisələrin tarixini müəyyən edin: