4
DÜNYA ÖLKƏLƏRİ XIX YÜZİLLİK-XX YÜZİLLİYİN ƏVVƏLLƏRİNDƏ
OSMANLI İMPERİYASI. QACARLAR DÖVLƏTİ
Tənzimat, xətti-şərif, “İttihad və tərəqqi”, “Gənc türklər”, “Yeni osmanlılar”, Qacarlar, babilər
OSMANLI İMPERİYASININ İCTİMAİ VƏ SİYASİ VƏZİYYƏTİ
Afrika, Asiya və Avropa qitələrində böyük ərazilərə malik olan Osmanlı imperiyası XIX yüzilliyin əvvəllərində böhran keçirirdi. Əyalətlərdə hakimiyyət varlanmış yerli əyanların və canişinlərin əlində cəmləşmişdi. Afrikanın şimal vilayətlərində müstəqillik meyilləri artmışdı. Çoxsaylı müharibə xərcləri əsas vergi ödəyicisi olan kəndliləri müflisləşdirirdi. Hərbi len sistemi* olan timar və ziyamət böhran yaşayırdı. Bir çox timar sahibləri müflisləşir, torpaqlarını hissələrə bölərək satırdılar. Bu yolla da onlar vəzifə borclarını lazımi qaydada yerinə yetirə bilmir, orduya döyüşçü verməkdə çətinlik çəkirdilər. Ordunun zərbə qüvvəsini təşkil edən yeniçərilər döyüş qabiliyyətini və nizam-intizamı itirmişdilər.
Hərbi len sistemi
hərbi xidmət müqabilində verilən torpaqlara deyilirdi.
Yeniçərilər haqqında referat hazırlayın.
İmperiyaya tabe edilmiş xalqların mübarizəsi get-gedə güclənirdi. Bu mübarizənin güclənməsində
Türk ordusu döyüşdə
Osmanlı dövlətindən “pay” qopartmağa çalışan böyük dövlətlərin də rolu az deyildi. Rusiya slavyan xalqlarının mübarizəsinə dəstək verdiyi halda, ingilislər Misirdə, fransızlar Əlcəzairdə mövqelərini möhkəmləndirirdilər. XIX yüzilliyin ilk onillikləri Balkan xalqlarının azadlıq mübarizəsinin güclənməsi kimi yadda qaldı. Serblərin üsyanları, yunanların 1821-1829-cu illərdə apardıqları müstəqillik uğrunda mübarizə, 1828-1829-cu illəri əhatə edən yeni rus-türk müharibəsi Osmanlı dövlətinə növbəti zərbəni vurdu. Müharibənin yekunu olaraq Ədirnə sülhü imzalandı və bu sülhlə Yunanıstana müstəqillik, Serbiyaya isə muxtariyyət verildi.
XIX yüzilliyin I yarısında Osmanlı dövlətinin beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyini necə qiymətləndirmək olar?
İstanbul, Qalata körpüsü