DÜNYA ÖLKƏLƏRİ İKİNCİ DÜNYA MÜHARİBƏSİNDƏN SONRA
2000-ci ildə keçirilən seçkilərdə Vladimir Putin Rusiya Federasiyasının ikinci prezidenti seçildi. Onun siyasətinin əsasını dövlət hakimiyyətinin möhkəmləndirilməsi və Rusiyanın beynəlxalq nüfuzunun bərpa edilməsi təşkil edirdi. Siyasi sabitlik və Rusiyanın ixracatının əsasını təşkil edən neft-qaz məhsullarının qiymətinin dünya bazarında yüksəlməsi nəticəsində ölkənin sosial-iqtisadi vəziyyəti yaxşılaşmağa başladı. Hərbi sənaye sahəsində görülən işlər Rusiyanın əvvəlki hərbi mövqeyinin bərpasına səbəb oldu.
MÜASİR RUSİYANIN XARİCİ SİYASƏTİ
1991-ci il dekabrın 8-də Rusiya, Ukrayna və Belorusiyanın iştirakı ilə yaradılan Müstəqil Dövlətlər Birliyinə Baltikyanı ölkələrdən başqa, sonralar bütün keçmiş sovet respublikaları daxil oldu. 1992-ci ildə Daşkənddə imzalanan müqaviləyə əsasən keçmiş SSRİ-nin hərbi əmlakı vaxtilə ona daxil olan respublikalar arasında bölüşdürüldü. Nüvə silahına nəzarəti isə Rusiya öz əlində saxladı.
Belorusiya və Ukrayna ərazilərində yerləşən nüvə silahlarının Rusiyaya aparılmasına razılıq verdi. Daha sonra Ukrayna və Qazaxıstan nüvə silahına sahib olmaq hüquqlarını irəli sürdü. Lakin Rusiya və ABŞ-nin təzyiqi ilə hər iki dövlət 1994-cü ildə Budapeştdə nüvə silahının yayılmaması müqaviləsinə qoşuldu. Rusiya, Ukrayna, Böyük Britaniya və ABŞ-nin imzaladığı Budapeşt protokolu ilə Kiyev rəhbərliyinə heç bir ölkənin Ukraynaya qarşı güc tətbiq etməyəcəyi, eyni zamanda, ölkənin suverenliyinə və mövcud sərhədlərinə hörmətlə yanaşılacağına dair təminat verildi.
Qara dəniz donanmasına görə Rusiya ilə Ukrayna arasında olan gərgin münasibətlər 1997-ci ildə öz həllini tapdı. Buna baxmayaraq, Krım yarımadası Ukrayna ilə Rusiya arasında mübahisəli ərazi kimi qaldı. Ukraynanın Qərb ölkələri ilə yaxın əlaqələri və Ukrayna kilsəsinin Moskva Pravoslav kilsəsindən ayrılmaq istəyi ətrafında yaranan mübahisələr Rusiya ilə Ukrayna münasibətlərini daha da gərginləşdirdi. Bu vəziyyətdən istifadə edən Rusiya 2014-cü ildə Krımı ilhaq etdi.
KRIM MƏSƏLƏSİ
SSRİ-nin dağılması ərəfəsində Krımın İkinci dünya müharibəsi dövründə ləğv edilmiş muxtariyyət statusu geri qaytarıldı. Beləliklə, Krım yenicə müstəqil olmuş Ukraynanın tərkibinə muxtar respublika kimi daxil oldu. 1994cü ildə Krım prezidenti Yuri Meşkov Rusiyaya birləşmək üçün müraciət etdi. Buna cavab olaraq Ukrayna Radası Krım Respublikasında prezidentlik vəzifəsini ləğv etdi və qurumun səlahiyyətlərinin bir qismi əlindən alındı. Boris Yeltsin bu qərarlara etiraz etmədi. Ukrayna da bunun əvəzində 1994cü ildə nüvə silahlarına sahib olmaq iddiasından əl çəkdi. Rusiya isə “Budapeşt memorandum” unun ikinci maddəsində Ukraynanın suverenliyini tanıdığını və ona qarşı heç vaxt hərbi güc tətbiq etməyəcəyi ilə bağlı öhdəlik götürdü.
2001ci ildə V.Putin Krımda yerləşən Rusiyaya məxsus Qara dəniz donanması haqqında doktrinanı təsdiq etdi. Bu sənədə görə Qara dəniz donanması burada uzun müddətə saxlanılmalı idi. 2010-cu il aprelin 21-də Ukrayna-Rusiya münasibətlərinin normallaşması ilə bağlı, o cümlədən siyasi əməkdaşlıq, iqtisadiyyat və humanitar məsələlər üzrə mühüm danışıqlar aparıldı. Rusiya Ukraynaya hərbi bazaların Krımda saxlanması müqabilində ölkəyə ixrac edilən qaz qiymətlərində endirim edəcəyi barədə təminat verdi. Həmin gün Rusiya və Ukrayna prezidentləri Rusiyanın Qara dəniz donanmasına aid Krım hərbi bazalarının icarə müddətinin 2017-ci ildən 2042-ci ilə qədər uzadılması haqqında “Xarkov sazişi”ni imzaladılar.
Ukrayna münaqişəsi: “What Everyone Needs to Know” Serhy Yekelchyk, 2015