DÜNYA ÖLKƏLƏRİ İKİNCİ DÜNYA MÜHARİBƏSİNDƏN SONRA
İlk süni peyk
Beləliklə, beynəlxalq rəqabət kosmos müstəvisinə də keçdi. 1961-ci ildə sovet kosmonavtı Yuri Qaqarin Yer kürəsi ətrafında dövrə edən ilk insan oldu.
İnsanın kosmosa uçuşu mətbuatda
Müxtəlif ölkələrin mətbuatı ilk insanın kosmosa çıxmasını necə dəyərləndirmişdir?
XX yüzilliyin 80-ci illərindən dünya elminin əsas istiqamətlərindən biri nanotexnologiyalar olmuşdur. Nanotexnologiyaların inkişafını informasiya texnologiyasından sonra üçüncü elmi-texniki inqilab hesab edirlər. Nanotexnologiya olduqca kiçikölçülü hissəciklər və bu quruluşlarda baş verən fiziki, kimyəvi və bioloji hadisələri öyrənir. Nanotexnologiyalardan elm və texnikanın müxtəlif sahələrində – tibbdə,
biotexnologiyalarda, ətraf mühitin mühafizəsində, hərbi sahələrdə və s. istifadə etmək mümkündür.
Siyasi və hərbi əhəmiyyət daşıyan nüvə əvvəlcə hərbi sahədə istifadə edilirdi. Daha sonra ondan elektrik enerjisi istehsalında da istifadə olunmağa başlanıldı. Elm və texnikanın inkişafının müsbət tərəfləri olsa da, nüvə dünya üçün təhlükə də daşıyırdı. Hidrogen atomlarının parçalanması nəticəsində gedən reaksiya qitələrarası raketlərin yaradılmasına səbəb oldu. Biologiyada DNT-nin kimyəvi quruluşu müəyyən edildi. Soyuq müharibənin başa çatması mədəniyyətin müxtəlif sahələrində də məzmun dəyişikliyinə səbəb olmuşdur. Artıq yeni minillikdə milli və bəşəri dəyərlərin ziddiyyətləri deyil, qarşılıqlı əlaqələri ön plana çıxmışdı. Siyasi və iqtisadi inteqrasiya prosesi mədəniyyətə də təsir göstərmişdir.
Məşhur türk alimi, mikrobioloq Əziz Sancar bakteriyalar üzərində apardığı araşdırmalar nəticəsində bəzi zülal molekullarının və fermentlərin zədələnmiş DNT-ni necə təmir etdiyini müəyyən etmişdir. Bu ixtiralar canlı hüceyrənin necə işlədiyi, xərçəngin səbəbləri və qocalma prosesləri haqqında bilikləri artırdı. Əziz Sancar 2015-ci ildə hüceyrələrin zədələnmiş DNT-nin bərpa edilməsi və genetik məlumatın qorunması sahəsində tədqiqatlarına görə kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb.
Əziz Sancar
O bu uğurunu belə dəyərləndirmişdir: “Məni mükafata aparan Atatürkün və Türkiyə Cümhuriyyətinin etdiyi təhsil inqilabıdır. Ona görə də bu mükafatın sahibi Atatürk və Türkiyə Cümhuriyyətini təmsil edən Anıtkabir Muzeyidir”.