DÜNYA ÖLKƏLƏRİ XIX YÜZİLLİK-XX YÜZİLLİYİN ƏVVƏLLƏRİNDƏ
Memarlıqda yeniliklərdən biri dəmir və polad konstruksiyalardan istifadə edilməsi idi. Parisdə 1889-cu ildə tikilən Eyfel qülləsi buna parlaq nümunə hesab edilə bilər. Qüllə Fransa inqilabının yüzilliyi münasibətilə keçirilən sərginin giriş qapısı kimi mühəndis Qustav Eyfel tərəfindən müvəqqəti tikilmişdi. Lakin bu dövrdə inkişaf edən rabitə üçün əlverişli olduğuna görə saxlanılmışdı.
Eyfel qülləsinin tikintisi
Dəmir, şüşə və beton bu dövrün əsas memarlıq vasitələri idi. Dövrün xüsusiyyətlərini özündə əks etdirən tikililərdən biri Londonda ucaldılan ilk Dünya ticarət binasıdır. 1850-ci ildə tikilmiş və “Kristal saray” adlanan bina ənənəvi üslubda deyildi.
XIX-XX yüzilliyin əvvəllərində memarlıqda hansı yeniliklər baş vermişdir?
XIX yüzillikdə Osmanlı memarlığında Qərb tərzi geniş yayılmağa başladı. Avropa saraylarına bənzəyən Dolmabağça sarayı da bu dövr Osmanlı memarlığının ən məşhur nümunəsidir.
Dolmabağça sarayı
ELM VƏ TƏHSİL
XIX-XX yüzilliyin əvvəllərində elmin müxtəlif sahələrində böyük inkişaf baş vermişdi. Tibb, biologiya və fizikada təcrübə üsulu yeni kəşflərə səbəb oldu. XIX yüzilliyin ikinci yarısında alimlər elektromaqnit dalğaları haqqında tədqiqatlar apardılar. Bu tədqiqatlar nəticəsində rus alimi Aleksandr Popov və italyan alimi Qulyelmo Markoni ayrı-ayrılıqda radionu ixtira etdilər. XIX yüzilliyin sonlarında alman alimi Vilhelm Rentgen gözəgörünməz şüaların mövcud olduğunu sübut etdi. Elektromaqnit dalğalarının bir növü olan bu dalğalarb “rentgen şüaları” adlandırıldı.
Rentgen şüalarının tibbdə və texnikada istifadəsi haqqında nə bilirsiniz?
Albert Eynşteyn
XX yüzilliyin əvvəllərində Albert Eynşteyn ümumi nisbilik nəzəriyyəsini irəli sürdü. O, cisimlərin ölçüləri ilə vaxt uzunluğunun nisbiliyini, məkan və zamanın maddi obyektlərin hərəkətindən asılı olduğunu sübut etdi. Nəticədə məkanla zamanın qarşılıqlı nisbəti haqqında elmi təsəvvür dəyişdi.
XIX yüzilliyin sonu - XX yüzilliyin əvvəllərində elmin yeni bir sahəsinin - psixoanalizin yaradıcısı Ziqmund Freydin əsərlərində uşaqların inkişafının ən vacib mərhələlərində valideynlərinin
Ziqmund Freyd
yanaşmasının önəmi qeyd edilir, uşaqlara göstərilən qayğı, maraq, sevgi və anlamın onların gələcəyinin formalaşmasında əsas rol oynadığı tezisi irəli sürülürdü. O, fikrin tədqiqi üçün psixoanalizin klinik metodunun yaradıcısı kimi tanınır.