icması - hindlilər və müsəlmanlar arasında nifaq salırdı.
Hindistanda milli azadlıq hərəkatını zəiflətmək üçün İngiltərə hökuməti hansı siyasəti yürüdürdü?
Bu siyasəti çar Rusiyası və SSRİ hakim dairələrinin Azərbaycan xalqının azadlıq hərəkatına qarşı siyasəti ilə müqayisə edin.
İkinci dünya müharibəsi İngiltərənin iqtisadi vəziyyətini çətinləşdirmiş, böyük maliyyə borcları yaratmışdı. Müstəmləkələrin idarə olunması çoxlu xərclər tələb edirdi. Ona görə də İngiltərə hakim dairələri güzəşt etməyə məcbur oldu. 1947-ci ildə İngiltərə Parlamenti Hindistanı iki hissəyə - Hindistana və Pakistana bölərək onlara müstəqillik verdi. Müstəqillik qazanılsa da, hər iki ölkə, həmçinin onların daxilində müxtəlif dini və etnik qruplar arasında münaqişələr baş verdi. M.Qandi müsəlman qaçqınlarına qarşı ədalətli davranılması üçün çağırışlar etdi. Onun bu mövqeyi 1948-ci ildə bir hind millətçisi tərəfindən öldürülməsinə səbəb oldu.
Hindistan və Pakistan arasında münaqişə Kəşmir məsələsində daha da kəskinləşdi. Kəşmir Hindistan ilə Pakistan arasında yerləşən və əhalisi, əsasən, müsəlmanlardan ibarət olan bölgədir. Müstəqillik əldə edildikdən dərhal sonra Hindistan və Pakistan Kəşmir uğrunda mübarizəyə başladı. Müharibə 1949-cu ildə BMT-nin vasitəçiliyi nəticəsində atəşkəslə dayandırıldı. Kəşmirin üçdə bir hissəsi Pakistanın, qalan hissəsi isə Hindistanın nəzarətinə verildi. Bu, münaqişəni tamamilə həll etmədi və tərəflər arasında ziddiyyətlər yenə də davam etdi.
Kəşmir məsələsinin mahiyyəti nədir?
M.Qandinin siyasi davamçısı olan Cəvahirləl Nehru Hindistanın ilk Baş naziri oldu. Onun daxili siyasətini demokratikləşdirmə, birlik və iqtisadi modernləşdirmə təşkil edirdi. O, xarici siyasətdə bloklara qoşulmama hərəkatının liderlərindən biri idi. 1966-cı ildə Baş nazir İndira Qandi oldu. Böyük sənaye sahələri və banklar milliləşdirildi. 1970-ci illərdə Hindistanın iqtisadi və siyasi vəziyyəti pisləşdi. Onun hakimiyyət dövrü etnik-dini münaqişələr və yerli özünüidarəetmə
İndira Qandi
sahəsində ziddiyyətlərin güclənməsi ilə səciyyəvidir. 1984-cü ildə o, sui-qəsd nəticəsində öldürüldü.
Müasir Hindistan iqtisadi inkişaf sürətinə görə fərqlənsə də, onun ən böyük problemi əhalinin sürətlə artımıdır. Sosial
bərabərsizlik və etnik-dini münaqişələr də ölkənin əsas problemləri olaraq qalmaqdadır. Kəşmir məsələsi ətrafında Hindistan və Pakistan arasında gərginlik davam edir. Hər iki dövlətin nüvə silahına malik olması bu münaqişəni beynəlxalq problemə çevirmişdir.
Müasir Hindistanın hansı siyasi və sosial-iqtisadi problemləri var?
“New-York Times” (Nyu-York Tayms),
28 iyun 1988-ci il
Artıq Hindistan və Pakistan nüvə silahı sınaqları həyata keçirdi. ...Ehtimal az olsa da, etnik və dini münaqişənin nüvə müharibəsinə çevrilməsi kimi qlobal nəticələrdən qorxuruq. Hindistan və Pakistan bir-biri ilə müzakirəni, daha etibarlı münasibətlərə doğru irəliləməyi öyrənməlidir.
Mənbədə əsas diqqət nəyə yönəldilmişdir? Sizcə, bu narahatlığın haqlı səbəbləri var idimi?
PAKİSTAN
Pakistan müstəqil dövlət kimi yaranarkən ərazisi iki hissədən ibarət idi. Şərqi Pakistan Hindistanın şimal-şərqində, Qərbi Pakistan isə şimal- qərbində idi. Bu bölgələr mədəniyyət, dil, ərazi, iqtisadi və etnik cəhətdən bir-birindən fərqlənsə də, hər ikisində əhalinin əksəriyyəti müsəlman idi. 1971-ci ildə Şərqi Pakistan Hindistanın müdaxiləsi ilə özünü müstəqil Banqladeş dövləti elan etdi.