ABŞ-nin və Cənubi Koreyanın müttəfiqi kimi fəal iştirak etdi. Nəticədə 1952-ci ildə NATO-ya daxil oldu. Türkiyə ərazisində ABŞ hərbi bazasının yaradılmasına icazə verildi.
İkinci dünya müharibəsindən sonra yaranmış beynəlxalq vəziyyət Türkiyənin daxili siyasi vəziyyətinə necə təsir göstərdi?
1950-ci illərin ortalarından başlayan iqtisadi zəifləmə və böhran daxili vəziyyəti gərginləşdirdi. Türkiyə iqtisadiyyatının əsasını təşkil edən kənd təsərrüfatı məhsullarına xarici tələbatın azalması ölkənin gəlirlərini aşağı saldı. İnflyasiya sabit gəlirli əhalinin vəziyyətinə mənfi təsir göstərirdi. Ölkədə siyasi gərginlik tədricən kəskinləşdi. 1960-cı ildə hərbi çevriliş baş verdi və ordu hakimiyyəti ələ keçirdi. Beləliklə, Türkiyə tarixində hərbi çevrilişlər dövrünün başlanğıcı qoyuldu.
TÜRKİYƏ 1960-1980-ci İLLƏRDƏ
1961-ci ildə yeni Konstitusiya qəbul edildi. Onun önəmli cəhəti hakimiyyət bölgüsü prinsipinin güclənməsi və icra hakimiyyətinin səlahiyyətlərinin məhdudlaşdırılması idi.
1961-ci ildə Türkiyədə qəbul edilən yeni Konstitusiyanın önəmli cəhəti nədən ibarət idi?
Kipr (Kıbrıs) məsələsi Türkiyənin xarici siyasətinin əsas problemlərindən birinə çevrilmişdi. Yunanlar Kiprin Yunanıstana ilhaq edilməsini, türklər isə iki tərəf arasında bölünməsini təklif edirdilər. Yunan millətçiləri Kiprin türk əhalisinə qarşı soyqırımı və terror siyasəti həyata keçirirdi. 1974-cü ildə Yunanıstanın Kipri enosis (birləşdirmə) cəhdinə cavab olaraq Türkiyə adaya qoşun çıxardı.
Türk ordusu Kiprdə
Türkiyədə 1961-ci il Konstitusiyası
Hökumətə nəzarəti artırmaq üçün Konstitusiya Məhkəməsi yaradıldı.
Məhkəmələrin müstəqilliyi əsas hüquq və azadlıqların təminatı hesab edildi.
Məhkəmə ilk dəfə olaraq qanunverici və icraedici hakimiyyət qolları ilə bərabər,
“üçüncü hakimiyyət” qurumu kimi tanındı.
İ̇craedici hakimiyyətin səlahiyyətləri məhdudlaşdırıldı və ona nəzarət gücləndirildi.
Mətbuat azadlığı genişləndi.
1961-ci il Konstitusiyasının təmin etdiyi siyasi azadlıqlar həmkarlar ittifaqı və sol təmayüllü təşkilatların (Kommunist və s.) yaranmasına səbəb oldu.
Türk əhalisinə qarşı soyqırımına göz yuman ABŞ, İngiltərə və SSRİ bu hadisəni işğal kimi qiymətləndirdi. Türkiyəyə qarşı siyasi təzyiq və iqtisadi embarqo tətbiq edildi. Lakin Türkiyənin