DÜNYA ÖLKƏLƏRİ İKİNCİ DÜNYA MÜHARİBƏSİNDƏN SONRA
Mənbə əsasında müasir beynəlxalq münasibətlərdə Azərbaycanın geosiyasi mövqeyini təhlil edin. Azərbaycanın geosiyasi əhəmiyyəti nədir? Qafqazda rəqabət mübarizəsi Azərbaycan üçün hansı təsirlərə malikdir? Azərbaycan ərazilərinə qarşı Ermənistanın işğalçılıq siyasətini bu mübarizə ilə əlaqələndirmək olarmı?
2008-ci ildə Rusiya-Gürcüstan müharibəsi regional müharibə olsa da, nəticələri etibarilə qlobal əhəmiyyət daşıyırdı. Bu, “Soyuq müharibə” sonrası ABŞ-nin yeni dünya düzənində təkbaşına hakim rolunun rəsmən başa çatdığını göstərdi. Qərbyönümlü Gürcüstana qarşı Rusiyanın hücumu ilə bağlı ABŞ və Qərbi Avropa dövlətləri yalnız bəyanat verməklə münasibət bildirdilər.
Rusiya təyyarələrinin Qori şəhərini bombalamasının ardından Gürcüstan qoşunları yaşayış binasının yanından keçir.
ƏRƏB BAHARI - YALANÇI BAHAR?
Böyük güclər arasında rəqabət mübarizəsinin meydanlarından biri də Yaxın Şərq və Şimali Afrika bölgəsidir. Tunis, Misir, Liviya və Suriyada diktator rejimlərinə qarşı baş verən üsyanlar demokratiyanın bərqərar edilməsi məqsədi daşıyırdı. Ərəb ölkələrini bürüyən bu üsyanların səbəbləri diktatura rejimi ilə yanaşı, ədalətsiz gəlir bölgüsü idi. 2010-cu ildə Tunisdə başlayan proses domino təsiri ilə digər ərəb ölkələrinə də yayıldı. Tunisdə, Misirdə və Liviyada diktatura rejimləri süqut etdi. Lakin qlobal güclərin müdaxiləsi ilə bölgədə demokratiya əvəzinə, xaos yarandı. Bu ölkələrin bir çoxunu siyasi sabitsizlik və terror bürüdü. Suriyada, İraqda vətəndaş müharibəsi
baş verdi. Minlərlə insan öldürüldü, öz yaşayış yerlərini tərk etməyə məcbur oldu.
Nə üçün ərəb baharının nəticəsində bölgədə demokratiya əvəzinə, xaos yarandı?
DETLEV KUİNTERN
Bremen Universiteti,
Mədəniyyət Elmləri İnstitutu
Ərəb baharını anlamaq üçün tarixi bilmək lazımdır. Ərəb dünyasının köklərində ədalət uğrunda hərəkat ənənələri dayanır. Başlıca səbəbi ədalət anlayışının İslam əxlaqında ilk sırada olmasıdır... Tarixin bizə göstərdiyi kimi, ədalətsizlik hər zaman ərəb dünyasında üsyanlara səbəb olmuşdur. Ona görə də bu hərəkatın mərkəzində ədalətsizliyə qarşı mübarizənin dayandığını görürük. Ərəb ölkələrində, xüsusilə Tunis və Misirdə komprador burjuaziya idarəetməni ələ keçirib öz məqsədləri üçün istifadə edirdilər. Bu isə xarici güclərin məqsədləri ilə üst-üstə düşürdü. Xarici güclər deyərkən, köhnə müstəmləkəçi dövlətlər - İngiltərə, Fransa və İtaliya ilə yanaşı, bölgədə təsirli olan ABŞ-ni nəzərdə tuturuq. Bütün bunlar hakimiyyəti əlində saxlayan və ölkənin sərvətlərini mənimsəyən azlıqla yoxsul və işsiz çoxluğun yaranmasına gətirib çıxardı. Beynəlxalq Valyuta Fondunun tələbi ilə sosial təminat xərcləri azaldıldı, önəmli resurslar özəlləşdirildi. Bu özəlləşdirmədən hakimiyyətə yaxın olanlar faydalandı. Ölkədən çıxarılan pullar Qərb banklarına qoyuldu. ...Yaxın Şərqdə xalq hərəkatının təməlində üç əsas məsələ dayanır: Ədalətsizlik, bunun nəticəsində insan heysiyyətinin itirilməsi və hökumətlərin Fələstin məsələsi ilə bağlı mövqeləri.
Mənbəni təhlil edin. Ərəb baharının daxili və xarici səbəbləri necə dəyərləndirilir?
Zaman oxunda verilmiş “Soyuq müharibə” ilə bağlı mühüm hadisələri müəyyən edin.