5
DÜNYA ÖLKƏLƏRİ XIX YÜZİLLİK–XX YÜZİLLİYİN ƏVVƏLLƏRİNDƏ
HİNDİSTAN, ÇİN VƏ YAPONİYA
Sipahilər üsyanı, Hindistan Milli Konqresi, Tiryək müharibələri, Taypinlər hərəkatı,
Sun Yatsen, Syoqun
HİNDİSTAN
XVIII yüzillikdən etibarən Hindistanın işğalına başlayan Böyük Britaniya bu siyasəti davam etdirirdi. XIX yüzilliyin I yarısında Maratx konfederasiyasının əraziləri və Pəncab ələ keçirildi. 1856-cı ildə ingilislər asılı olan Aud knyazlığını özlərinə tabe etdilər. Beləliklə, Hindistanın işğalı tamamilə başa çatdırıldı.
Ali hakimiyyəti və vergi yığımını öz əlinə alan ingilislər Hindistanda bəzi ənənəvi qaydaları saxladılar. Keçmiş hakimlər təqaüd formasında ömürlük məvacib almağa başladılar. Ost- Hind şirkətinin yeni mülklər ələ keçirməsi ingilis hökumətinin bu şirkətə marağını artırırdı. Hökumətin 1813-1833-cü illərdə qəbul olunmuş yeni xartiyalarında artıq kompaniyanın
Çin və Hindistanda ticarətdə inhisarçılıq hüquqları yox idi. Bütün ingilis sahibkarları üçün Hindistana yol açılmışdı.
1857-ci ilin yazında Hindistanda ingilis müstəmləkəçiliyi əleyhinə Sipahilər üsyanı başladı. Sıravi əsgərlərin yeni patronların istifadəsindən imtina etməsi üsyana bəhanə oldu. Döyüş zamanı əsgərlər inək və donuz piyi ilə yağlanmış bağlamanı dişləri ilə cırmalı idilər. Bu, hind və İslam qaydalarına zidd olduğundan əsgərlər üsyan qaldırıb moğolların sonuncu nümayəndəsi olan II Bahadır şahı özlərinə rəhbər seçdilər. Qısa müddət ərzində üsyan dalğası Qanq vadisinin bir neçə vilayətinə yayıldı.
Sipahilər üsyanı