DÜNYA ÖLKƏLƏRİ İKİNCİ DÜNYA MÜHARİBƏSİNDƏN SONRA

“AĞ İNQİLAB” İSLAHATLARINDA HƏYATA KEÇİRİLƏN TƏDBİRLƏR
SOSİAL-İQTİSADİ SAHƏ | MƏDƏNİ SAHƏ | MƏHKƏMƏ

1962-ci ildə keçirilən aqrar islahatın hansı müsbət və mənfi cəhətləri oldu?
MƏHƏMMƏD RZA ŞAH PƏHLƏVİ
a) “İranda sosial ədalətsizliyə, zülm və istismarı meydana gətirən amillərə və inkişafın önünə keçib cəmiyyəti ibtidai səviyyədə saxlamaq istəyən irticaya son qoyaraq köklü bir düzənə ehtiyac vardır. Köhnənin yerinə yeni bir düzən qoyarkən ...İran xalqının xarakterinə, ölkənin ərazisinə, tarixinə və coğrafiyasına uyğun yol seçilməlidir. İki əsas prinsip bizim üçün müqəddəs sayılmalı idi. Birincisi, mənəvi prinsiplərimiz və dini inanclarımız, digəri isə şəxsi və ictimai azadlığın qorunması idi”.
AYƏTULLAH MUSƏVİ XOMEYNİ
b)“Xalqım, şaha inanmayın. O sizin xilaskarınız deyil. Sizi düşünmür, yalnız özünü və ona əmr edənləri düşünür. Ölkəmizi satır və hamınızı aldadır. Şah getməlidir!”
Mənbədə tərəflərin mülahizələrini müqayisə edin.
İSLAM İNQİLABI
ABŞ-nin köməyi ilə şah ölkədə qərbləşdirmə siyasəti yürüdürdü. 1970-ci illərin əvvəllərində İran iqtisadi inkişaf dövrünü yaşayırdı. Lakin şah ailəsi və dövlət məmurlarının korrupsiya ilə məşğul olması, gəlirlərin ədalətsiz bölüşdürülməsi əhalinin böyük hissəsinin yoxsullaşmasına səbəb oldu. Şah hökuməti demokratik qüvvələrə, ziyalılara və din xadimlərinə qarşı təqib siyasətini davam etdirirdi. Əhalinin sosial-iqtisadi vəziyyətinin pisləşməsi, cəmiyyətdə islahatlara, qərbləşdirmə tədbirlərinə nifrəti artırırdı. Bu, dini müxalifətin güclənməsinə səbəb oldu.
Şah rejiminin milli və sosial zülmünə daha çox məruz qalan Cənubi Azərbaycanda narazılıq güclü idi. 1978-ci ilin əvvəllərində ölkənin ən
Şahın heykəlinin aşırılması
böyük dini mərkəzlərindən olan Qum şəhərində nümayişçilərə qarşı silah işlədilməsi Cənubi Azərbaycanda narazılıqla qarşılandı. Təbrizdə dini başçı Şəriətmədarinin çağırışı ilə əhali nümayişə çıxdı. Şahın devrilməsi ilk dəfə Təbriz üsyanında tələb edilmişdir. Şah İranın başqa şəhərlərindən gətirdiyi hərbi hissələrin köməyi ilə Təbriz üsyanını qəddarlıqla yatırdı. Buna baxmayaraq, üsyanlar bütün ölkəni bürüdü. Əhalinin bütün sosial təbəqələrinin hərəkata qoşulmasına səbəb oldu.
İslam inqilabının siyasi, iqtisadi və sosial səbəblərinə aid cədvəl qurun.
AYƏTULLAH XOMEYNİ
“Tarix”. İstanbul, 2002
“Nə Şərq, nə Qərb!” - səfalət çəkən və təzyiq altında yaşayanların dünyasında islam inqilabının şüarıdır. Bu, müsəlman ölkələrinin və Allahın izni ilə İslamı insanlığın yeganə xilas yolu seçəcək ölkələrin əsil bloklara qoşulmamaq siyasətini ifadə edir. Müsəlman ölkələri və xalqları nə Qərbə (ABŞ və Qərbi Avropaya), nə də Şərqə (SSRİ-yə) bağlı olmalıdır.