3
DÜNYA ÖLKƏLƏRİ XIX YÜZİLLİK-XX YÜZİLLİYİN ƏVVƏLLƏRİNDƏ
RUSİYA
İstibdad rejimi, “Avropanın jandarmı”, Böyük islahatlar, “Xalqlar həbsxanası”, 1905-1907-ci illər
inqilabı, Stolıpin islahatları
tacirlər
ruhanilər
zadəganlar
şəhər əhalisi
SOSİAL TƏBƏQƏLƏŞMƏ
Rusiya cəmiyyətinin
ən xarakterik
xüsusiyyəti
şaxələnmiş
təbəqələşmənin
saxlanması idi. Rusiya
imperiyasının əsas
sosial təbəqələri:
dövlət kəndliləri
kazaklar– xüsusi
imtiyazlı hərbi
zümrə
təhkimli kəndlilər
ERİK HOBSBAUM
“İnqilab dövrü”
Kəndlilərin təhkimçiliyi bəzən o həddə çatırdı ki, Rusiyada və Polşanın bəzi yerlərində olduğu kimi, torpaqdan ayrı olaraq satıla bilən daşınan bir əmlak olan kölədən, demək olar ki, heç bir fərqi qalmırdı.
Mənbə və diaqram əsasında Rusiyanın sosial-iqtisadi vəziyyətini təhlil edin.
DÖYÜŞDƏ QAZANILMAYAN QƏLƏBƏ
XIX yüzilliyin əvvəllərində Rusiyada feodal qaydaları və mütləq monarxiya davam edirdi. Saray çevrilişi ilə hakimiyyətə gələn I Aleksandr (1801-1825) əvvəlcə bir sıra islahatlar həyata keçirdi. Mülkədarların könüllü olaraq kəndliləri ödənc müqabilində pay torpağı verməklə azad etməsini nəzərdə tutan fərman verildi. Lakin kəndlilərin cüzi bir hissəsi azad edildi. Kollegiyalar əvəzinə, Avropa nümunəsində nazirliklər yaradıldı. Mətbuat və kitablar üzərində senzura
yumşaldıldı. Geriliyi və savadsızlığı aradan qaldırmaq üçün təhsilə diqqət artırıldı. Bir çox universitet və orta məktəblər açıldı. Lakin sonradan I Aleksandr islahatlar siyasətindən uzaqlaşdı. İstibdad* rejimi tətbiq etdi. Xarici siyasət sahəsində Rusiya əvvəlcə Fransaya qarşı koalisiyada iştirak etsə də, bir sıra döyüşlərdə məğlub oldu və 1807-ci ildə onunla Tilzit sülh müqaviləsini imzaladı. Fransanın Qərbi Avropadakı işğallarını tanımaq müqabilində Rusiya Şərqi Avropanın böyük hissəsinə hakim olmalı idi. Həmçinin Rusiya Fransanın İngiltərə əleyhinə tətbiq etdiyi blokadaya qoşuldu. Bundan sonra Rusiya İsveçi məğlub edərək Finlandiyanı işğal etdi. Osmanlı dövləti ilə müharibə nəticəsində isə Bessarabiya ( müasir Moldova və Ukraynanın bir hissəsini əhatə edən tarixi ərazi ) Rusiyaya ilhaq edildi.
İstibdad
özbaşınalığa və zorakılığa əsaslanan idarə üsuludur.
Əvvəllər Rusiyanın hansı müharibədə İsveçi məğlub etdiyini xatırlayın.