### 1. ORDU QURUCULUĞU

Millətin, xalqın böyüklüyü onun sayının çoxluğunda deyil. Dünya əhalisinin sayı 8 milyardı keçib. Bu qədər insan müxtəlif dillərdə danışır, müxtəlif ölkələrdə yaşayır. Tarix boyu xalqlar öz ölkələrinin müdafiəsini təmin etmək üçün qüdrətli ordu yaratmış, hərb sənətinin inkişafına xüsusi diqqət yetirmişdir. Sevindirici haldır ki, biz də qüdrətli ordusu olanlar sırasındayıq.
Dövlətlərin uzun ömürlü və qüdrətli olmasında ordunun rolu nədir?

Azərbaycan dünyanın ən qədim mədəniyyət mərkəzlərindən biridir. Xalqımız tarixi torpaqlarımızda zəngin mədəniyyət, dövlətçilik və hərb ənənələri yaratmışdır. Bu ərazilərdə Manna, Midiya, Atropatena, Albaniya və digər qüdrətli dövlətlər mövcud olmuşdur. Onlar Azərbaycanın dövlət idarəçiliyi ənənələrinin formalaşmasında, iqtisadi-mədəni inkişafında və xalqımızın təşəkkülü prosesində mühüm rol oynamışdır.

Herodot “Tarix” əsərində Midiya hökmdarı Kiaksarın (e.ə. 625–585) hərbi islahatlar həyata keçirərək ordunu nizəçi, oxçu dəstələrinə böldüyünü, süvarilər dəstəsini piyadalardan ayırdığını, bununla da ordunu yenidən qurduğunu yazırdı. Görkəmli tarixçi, etnoqraf, professor Qiyasəddin Qeybullayev “Azərbaycanın toponimiyası” əsərində Kiaksarı “ilk böyük türk” adlandırmışdır.

Orta əsrlərdə Şirvanşahlar, Atabəylər, Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu dövlətlərində dövlətçilik ənənələri və ordu quruculuğu inkişaf etmişdir.

XV əsrin sonu – XVI əsrin əvvəllərində isə Azərbaycanın bütün tarixi torpaqları birləşdirilərək qüdrətli Səfəvilər dövləti yaradılmış, ana dilimiz dövlət dili səviyyəsinə qaldırılmış, dövlət işlərində və orduda, qismən də diplomatik yazışmalarda işlədilmişdir.

Səfəvilər dövlətinin süqutundan sonra hakimiyyətə gələn görkəmli sərkərdə Nadir şah 1739-cu ildə həmin imperatorluğun sərhədlərini, Dehli də daxil olmaqla, Şimali Hindistana qədər genişləndirmişdir.

- Döyüşlərdə göstərdiyi şücaətlərinə görə bəzi tarixçilər Nadir şahı “Şərqin Napoleonu” və “İkinci Makedoniyalı İsgəndər” adlandırmışlar.
- Hakimiyyəti dövründə Nadir şah Əfşar ilk dəfə Xəzər dənizində hərbi donanma yaratmaq təşəbbüsünü irəli sürmüş və məqsədinə nail olmuşdur. İngiltərədən mütəxəssislər dəvət edən Nadir şah iki hərbi kreyser də inşa etdirmişdir.