Dərbənddə olmuş
ərəb səyyahlarından
biri yazırdı ki, lima-
nın girəcəyinə zəncir
çəkilmişdir. Zəncir qı-
fıllanır, açarı isə liman
nəzarətçisində olurdu.
Nəzarətçinin icazəsi
olmadan heç bir gəmi
limana nə daxil ola, nə
də oradan çıxa bilərdi.
Dərbənd haqqında
“Dəmir qapı” adlı kiçik
hekayə hazırlayın.
Bərdəni siyasi baxımdan
Azərbaycanın hansı
şəhərləri ilə müqayisə
edə bilərsiniz?
müddət bura Azərbaycanın ən böyük liman şəhəri hesab olunmuşdur.
Dərbəndə müxtəlif ölkələrdən çoxsaylı ticarət gəmiləri yan alırdı.
QƏDİM DƏRBƏND
Bilirsiniz ki, Nadir şah Əfşarın ölümündən sonra Azərbaycan ərazisi kiçik
xanlıqlara parçalanmışdı. Bu dövrdə Dərbənddə də xanlıq yaranır. Lakin
tezliklə bu xanlıq Quba xanlarına tabe edilir.
XIX əsrdə digər Azərbaycan əraziləri kimi Dərbənd də Rusiya imperiya-
sı tərəfindən işğal edildi. İmperiya idarəçiləri yeni inzibati ərazi bölgüsü
tətbiq etdilər. Nəticədə Dərbənd Azərbaycandan ayrı salındı. Hazırda bu
qədim Azərbaycan şəhəri Rusiya Federasiyasının tərkibindədir.
“Arranın anası” Bərdə
Kür və Araz çayları arasındakı ərazilər dünyanın qədim əkinçilik mərkəzlə-
rindən biri hesab olunur. Münbit torpaqlar, günəşli iqlim və bol sulu çaylar
burada əkinçiliyin inkişafına əlverişli şərait yaradırdı. Zaman keçdikcə bu
ərazidə şəhər tipli yaşayış məskənləri meydana gəldi. Onlardan biri də Bər-
də idi. Alimlərin araşdırmaları nəticəsində məlum olmuşdur ki, hələ eradan
əvvəl IV yüzillikdə burada şəhər tipli yaşayış məskəni yaranmışdır.
Bərdənin sürətli inkişafı V yüzillikdən başlayır. Məhz bu dövrdə Bərdə Al-
baniya dövlətinin paytaxtına çevrilir. Alban hökmdarları şəhərin qayğısına
qalır, abadlaşdırırdılar. Şəhərdə hökmdar sarayı, məbədlər tikilmiş, ətrafına
qala divarları çəkilmişdi. Dövlətin xəzinəsi, Alban xristian kilsə xadimlərinin
taxtı da burada idi. Bərdənin karvan yolları üzərində yerləşməsi isə burada
sənətkarlıq və ticarətin inkişafına şərait yaratmışdı.
Ərəblər Azərbaycanı işğal etdikdən sonra Albaniya dövlətinin də varlığına
son qoyuldu. Bərdə buradakı ərəb canişinliyinin mərkəzinə çevrildi. Şəhər
sürətlə böyüməyə başladı. Ərazisi 40 hektara çatan şəhərdə o dövrdə yüz
minə yaxın insan yaşayırdı.