Burada metal pullar zərb olunur, böyük bazar fəaliyyət göstərirdi. Dünya-
nın bir çox ölkələrindən buraya gələn tacirlər ipək parçalar, saxsı qablar
və müxtəlif sənətkarlıq məhsulları alırdılar. Ərəb xilafəti dövründə Bərdə-
nin də yerləşdiyi ərazilər Arran adı ilə tanınırdı. Bərdənin möhtəşəmliyinə
heyran olan ərəb səyyahları bu şəhəri “Arranın anası” adlandırmışlar.
Bərdənin şöhrəti, zəngin sərvəti yadellilərin də diqqətindən yayınmırdı.
944-cü ildə Bərdəyə fəlakət üz verdi. Bu, təbii fəlakət deyildi. Gəmilər-
lə Xəzər dənizindən Kür çayına keçən ruslar şəhərə hücum etdilər. Qə-
fil yaxalanan bərdəlilər düşmənin üstün qüvvələrinə ciddi müqavimət
göstərə bilmədi. Şəhəri tərk etmək istəməyən ruslar burada möhkəmlən-
məyə çalışırdılar.
RUSLARIN BƏRDƏYƏ HÜCUMU. RƏS. N.N.KOÇERGİN
Bərdəlilər isə işğal-
la barışmaq istə-
mirdilər. Düşmənə
tələlər qurur, fürsət
düşdükcə onların
dəstələrini məhv
edirdilər. Ələ ke-
çirdikləri sərvətlə
kifayətlənməyən
işğalçılar əhalidən
adambaşına bö-
yük məbləğdə pul
tələb etdilər. Pulu verə bilməyənlər qılıncdan keçirildi. Lakin bu da bərdə-
lilərin iradəsini qıra bilmədi. Onların mübarizəsi və ruslar arasında yolu-
xucu xəstəliklərin yayılması düşməni şəhəri tərk etməyə məcbur etdi.
Onlar 6 ay ərzində işğal altında saxladıqları şəhərə od vurub qaçdılar. Bu
əsl faciə idi. On minlərlə insan öldürülmüşdü. Gözəl və çiçəklənən şəhə-
rin yerində xarabalıqlar qalmışdı. Artıq məşhur Bərdə bazarına heç kim
gəlmirdi. Şəhərdə pul kəsilməsi də dayanmışdı. Rusların talanlarından
sonra Bərdə əvvəlki şöhrətini itirdi.
Bərdədə olmuş ərəb
səyyahlarından biri
şəhəri belə təsvir
edirdi:
“Bərdə darvazası
yanında bazar günü
açılan əl-Kürkiyə adlı
bazar var. Hər həftə-
nin bazar günləri hər
yerdən, hətta İraqdan
belə adamlar buraya
axışır... Bərdə xə-
zinəsinin saxlanıldığı
binanın qurğuşundan
damı, dəmir qapı-
sı, doqquz sütunu
vardır. Hakimin evi
şəhərin içində, cümə
məscidinin yanında,
bazarlar isə şəhər
kənarındadır”.
Bərdə şəhərinin
inkişafına səbəb olan
amilləri qruplaşdırın.
QƏDİM BƏRDƏNİN MAKETİ.
TARİX VƏ DİYARŞÜNASLIQ MUZEYİ.
XİZRİ ƏLƏKBƏROV