Nizaminin insani key-
fiyyətləri təbliğ etmək-
də məqsədi nə idi?
NİZAMİ MƏQBƏRƏSİNDƏ
“SİRLƏR XƏZİNƏSİ” ƏSƏRİNİN
MOTİVLƏRİ ƏSASINDA ABİDƏ
Nizami yaradıcılığı
Nizami Gəncəvi dünya ədəbiyyatı tarixinə yazdığı beş poemadan ibarət
“Xəmsə” (“Beşlik”) müəllifi kimi daxil olmuşdur. O, əsərlərində ayrı-seç-
kiliyə yol vermir. Şairin qəhrəmanlarının içərisində türk, fars, ərəb, çin,
hind, yunan və s. xalqların nümayəndələri ədalət, xalqın xoşbəxtliyi, yük-
sək məqsədlər uğrunda mübarizə aparırlar.
İnsan şəxsiyyətinə, insan əməyinə ehtiram şairin yaradıcılığının aparıcı
mövzularındandır. Nizami təvazökar, əməksevər, gözütox, başqaları ilə
mülayim rəftar edən insanı ləyaqət sahibi hesab edir, hamını belə olmağa
səsləyirdi. Onun şeirlərində haqsızlığa, ədalətsizliyə dərin nifrət və etiraz
var idi. Cəsarəti, hünəri, mərdliyi dönə-dönə tərənnüm edən şair “Mərd
olmaq yaxşıdır dünyada hər an, mərdlik ilə çatar arzuya insan” de-
yirdi.
Nizami əsərləri ilə Azərbaycan ədəbiyyatına yeni ideyalar və obrazlar gə-
tirmişdir: ideal qadın, əməkçi insan və ona sonsuz hörmət, məhəbbət,
ədalətli insan, ədalətli şah, ədalətli cəmiyyət, təbiətə münasibət.
Nizami Gəncəvi həm də vətənpərvər idi. O, təsvir etdiyi bütün hadisələri
Azərbaycanla əlaqələndirməyə, vətənin keçmiş günlərini tərənnüm et-
məyə çalışmışdır. Onun yaradıcılığında Vətən məhəbbəti, doğma xalq yo-
lunda qəhrəmanlıq ön plana çəkilir.
Nizami insanları israfçılıqdan, dünya nemətlərindən artıq istifadə et-
məkdən və bəd əməllərdən uzaq olmağa çağırırdı. Şair insanlara mənalı