XV yüzillikdə Azərbaycanda mövcud olan dövlətlər Ərdəbil hakimlərini
özləri üçün böyük təhlükə hesab edirdi. Ayrı-ayrı vaxtlarda hakimiyyətə
can atan şeyxlər bu dövlətlərin əlbir fəaliyyətləri nəticəsində bir-birinin
ardınca aradan götürülürdü. Azərbaycan Səfəvi dövlətinin banisi Şah I
İsmayıl bu təşkilatın ən parlaq simalarından olmuşdur.
Sizcə, nə üçün o dövrün
hökmdarları Ərdəbil
şeyxlərini özləri üçün
təhlükə hesab edirdilər?
BİLİRSİNİZMİ?
6 YAŞLI ŞEYX
İsmayılın atası Ərdəbil hakimi Şeyx Heydər, anası isə Həsən padşah Bayandurun qızı Aləmşah bəyim idi.
Şeyx Heydərin vaxtında onun ardıcılları 12 imamın şərəfinə başlarına 12 qırmızı zolaqlı çalma qoyduqla-
rından “qızılbaş” adlandırılırdı. Şeyx Heydərin güclənməsi və şöhrətinin artması düşmənlərini qorxuya
salırdı. Şirvanşahlar və Ağqoyunluların birləşmiş dəstələri ilə döyüşdə Şeyx Heydər həlak olur. Bir qədər
sonra İsmayılın böyük qardaşı da eyni aqibəti yaşayır. Lakin o ölməmişdən əvvəl yerinə qardaşı İsmayılı
varis təyin edir. Bu zaman İsmayılın cəmi 6 yaşı vardı.
Ağqoyunlu hökmdarı olan Rüstəm İsmayılı özünə təhlükə hesab edirdi.
Onu hər yerdə axtarırdılar. İsmayılın tərəfdarları isə öz şeyxlərini qoru-
maq üçün əllərindən gələni edirdilər. Bir müddət Ərdəbildə gizlədilsə
də, artıq burada qalmağın mümkün olmadığını başa düşərək onu təh-
lükəsiz yerə aparmağı qərara aldılar. İsmayıl gizlicə Lahicana aparıldı.
Orada xüsusi qayğı ilə əhatə olunan ismayıl yaxşı təhsil aldı. Ona müxtə-
lif elmlərlə yanaşı, ərəb və fars dilləri öyrədildi. Balaca İsmayıl həm də
türk hərb sənətinin incəliklərinə yiyələnir, mahir döyüşçü kimi yetişirdi.
İsmayıl qısa zamanda öz bacarığı və qabiliyyəti ilə tərəfdarlarını təəc-
cübləndirə bilmişdi. Çox vaxt sözlərini şeirlə çatdıran İsmayıl özünə Xə-
tai təxəllüsü də götürür.
Ağqoyunlu hökmdarı casusları vasitəsilə İsma-
yılın Lahicanda olduğunu öyrənir. Dərhal oraya
öz nümayəndələrini göndərir və İsmayılın
ona verilməsini tələb edir. Həmin vaxt Lahi-
canı Mirzə Əli adlı şəxs idarə edirdi. Onun Ərdəbil şeyxlərinə xüsusi
hörməti vardı. Mirzə Əli bir neçə dəfə Ağqoyunlu hökmdarına İsmayılın
Lahicanda olmadığını desə də, Rüstəm padşah ona inanmamışdı.
Məsələni belə görən Lahican hakimi İsmayılı bir səbətə qoyaraq ağac-
dan asmış və müqəddəs kitabımız “Qurani-Kərim”ə əl basaraq demiş-
di: “And olsun ki, İsmayılın ayaqları mənim torpağımda yerə dəymir”.
Bu addımı ilə o, Rüstəmin elçilərini inandırmağa nail ola bilmişdi.
*Lahican Xəzər
dənizinin cənub
hissəsində yerləşən
ərazi idi.
İsmayıla ərəb və fars
dillərinin öyrədilməsi
nəyi sübut edir?
Sizcə, İsmayılın gələcək
uğurlarında hansı amil-
lər rol oynamışdır?