Milli operanın banisi
*Opera instrumental
musiqili əsərdir.
Operada iştirak edən
şəxslər əsərin sözlərini
musiqinin müşayiəti ilə
oxuyurlar.
*Operetta oxuma
danışma və rəqs
ilə müşayiət edilən
gülməli musiqi əsəridir.
XIX
yüzilliyin ikinci yarısından Azərbaycanda yetişən
vətənpərvər ziyalılarımızın fəaliyyəti sayəsində yeni
tipli məktəblər açıldı. Milli teatrın, kütləvi kitabxana-
ların əsası qoyuldu.
Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında əvəzsiz rol oynayan ziyalıla-
rımızdan biri də Üzeyir Hacıbəyli olmuşdur. Bütün Şərqdə opera və
operetta sənətinin əsasını qoyan bu dahi şəxs Azərbaycanın musiqi ta-
rixinə bir çox yeniliklər gətirmişdir. O, Azərbaycan professional musiqi
sənətinin banisi, bəstəkar, musiqişünas, alim, dirijor kimi xalqın tarixin-
də dərin iz qoymuşdur.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin, hazırda isə müstəqil Azərbaycanın
dövlət himninin musiqisi Üzeyir bəyə məxsusdur.
BİLİRSİNİZMİ?
1920-ci ilin yanvarında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti milli himninin hazırlanması məqsədilə müsabiqə
elan edir. Ən yaxşı dövlət himninə görə 50 min manat mükafat təyin edilir. İştirakçılar layihələrini may
ayının 1-dək təqdim etməli idilər. Müsabiqənin nəticələri mayın 28-dək, Cümhuriyyətin ikinci ildönü-
münə qədər elan edilməli idi. Lakin 1920-ci il aprelin 28-də Azərbaycan sovet Rusiyası tərəfindən işğal
edildi. Xalq Cümhuriyyətinin süqutu bu layihənin tamamlanmasına imkan vermədi.
1992-ci il mayın 27-də “Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni haqqında” Qanun qəbul edildi. Qanu-
na əsasən 1919-cu ildə bəstəkar Üzeyir Hacıbəyli və şair Əhməd Cavad tərəfindən hazırlanmış “Azərbay-
can marşı” Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni Himni kimi təsdiq edildi.
Sizcə, nə üçün Üzeyir
Hacıbəyli musiqi təh-
silini Azərbaycandan
kənarda almışdı?
Üzeyir Hacıbəyli 18 sentyabr 1885-ci ildə Ağcabədidə anadan olsa da,
uşaqlığı Şuşada keçmişdir. İlk təhsilini də burada almışdır. Qori Müəllimlər
seminariyasında təhsil alarkən Avropa bəstəkarlarının musiqi əsərləri ilə ta-
nış olmuş, skripkada ifa etməyi, xalq mahnılarını nota köçürməyi öyrənmiş-
dir. Seminariyanı bitirdikdən sonra gənc Üzeyir Azərbaycana müəllim kimi
qayıtmışdır. Müəllim fəaliyyəti ilə yanaşı, qəzetlər üçün məqalələr yazmışdır.
Lakin onun musiqiyə sonsuz marağı və istəyi vardı. Bu istək onu təhsilini
artırmağa həvəsləndirir. Mükəmməl musiqi təhsili alan Üzeyir Azərbaycan
musiqisinin inkişafı üçün çalışır.
1908-ci ildə Üzeyir Hacıbəylinin ilk operası olan “Leyli və Məcnun”un ilk
tamaşası oldu. Bu opera nəinki Azərbaycanda, ümumiyyətlə, bütün Yaxın