Eradan əvvəl IX yüzillikdə bu ərazidə mövcud olan vilayətlər xarici
basqınlardan qorunmaq üçün birləşməyə başladı. Aşşur və Urartu döv-
lətlərinin aramsız basqınları, əhalinin qarətlərə, talanlara məruz qalma-
sı bu birləşməni zəruri edirdi. Nəticədə Urmiya gölü hövzəsində Manna
dövləti yarandı. Dövlət öz adını ən güclü tayfadan - Mannadan almışdı.
Paytaxt şəhəri olan İzirtu öz gözəl tikililəri və möhkəm qala divarları ilə
seçilirdi. Buna görə İzirtunu “Padşah şəhəri” adlandırırdılar.
Beləliklə, Manna Azərbaycan ərazisində yaranmış ilk mərkəzləşmiş dövlət
kimi tarixə düşmüşdür.
Müdrik hökmdar
Təxminən 300 ilə yaxın mövcud olan dövlətin ən tanınmış hökmdarı İran-
zu olmuşdur. O, güclü Aşşur və Urartu dövlətlərinin əhatəsində öz dövlət-
ini dağıdıcı hücumlardan qorumağa çalışırdı. İranzunun qarşısında iki
mühüm məsələ dururdu:
ölkədə sabitlik və birlik yaratmaq;
xarici basqınlardan qorunmaq.
Məqsədlərini həyata keçirməyə başlayan İranzu, ilk növbədə, özbaşına
hərəkət edən vilayət hakimlərini tabe etdi. O, vilayətləri birləşdirdi, mərkə-
zi hakimiyyəti gücləndirdi. İranzu iki güclü rəqiblə eyni vaxtda mübarizə
aparmağın çətinliyini nəzərə alaraq, Aşşur dövləti ilə ittifaq bağladı. Bu
dövlətin köməyi ilə işğal olunmuş Manna ərazilərini geri qaytardı. Beləlik-
lə, Manna güclü dövlətə çevrildi.
MANNA DÖVRÜNƏ AİD
QIZILCAM
Sizcə, ərazisi işğala
məruz qalan ölkənin
hökmdarlarında
hansı xüsusiyyətlər
olmalıdır?
İRANZU