Müsəlman Şərqinin ilk
Cümhuriyyəti
*Monarxiya
hakimiyyətin bir
nəfərin - padşahın
əlində cəmləşdiyi irsi
idarə üsuludur.
Sizcə, nə üçün Rusiyanı
“xalqlar həbsxanası”
adlandırırdılar?
Səməd bəy
Mehmandarov və
Əliağa Şıxlinski
haqqında məlumat
toplayın.
*Bolşevik (rusca
“bolşe” sözündən
olub, “çox” deməkdir)
Rusiyada hakimiyyətə
gələn fəhlə təşkilatının
üzvüdür.
A
zərbaycanın şimal torpaqları XX əsrin əvvəllərində çar Rusiyasının
müstəmləkəsi olaraq qalırdı. Xalqımız yenə də hüquqsuz vəziy-
yətdə idi. Vəzifələrə, əsasən, qeyri-millətlərin nümayəndələri tə-
yin edilirdi. Dövlət idarələrində rus dilində danışılır, bütün sənədləşmələr
rusca aparılırdı. Dilimiz və dinimiz sıxışdırılırdı. Azərbaycanın yeraltı və
yerüstü sərvətləri: neft, mis, qızıl, ipək, pambıq və s. Rusiyaya daşınırdı.
Rusiya demokratik dövlət deyildi. Burada monarxiya quruluşu hakim idi. Çar
mütləq hakim hesab olunurdu. Rusiyanı “xalqlar həbsxanası” da adlandırırdılar.
1914-cü ildə Birinci dünya müharibəsi başlandı. Müharibənin səbəbi Av-
ropa dövlətləri arasındakı ziddiyyətlər idi: yeni ərazilər və müstəmləkələr
ələ keçirmək, sərvətlərə yiyələnmək. Rusiya imperiyasının da qoşulduğu
qanlı müharibə Azərbaycandan yan keçməmişdi. Zadəgan (bəy, ağa, xan)
nəslindən olan generallarımız Səməd bəy Mehmandarov, Əliağa Şıxlinski
Birinci dünya müharibəsində iştirak etmişlər. Çar ordusunda xidmət edən
bu şəxslər hərbi bacarıqları ilə fərqlənmişdilər.
SƏMƏD BƏY MEHMANDAROV
ƏLİAĞA ŞIXLİNSKİ
Rusiyanın iqtisadiyya-
tı Avropa dövlətlərin-
dən geri qalırdı. Qıtlıq
və bahalıq idi. Ölkənin
bəzi yerlərində aclıq
başlamışdı. Nəticədə
1917-ci ilin fevralında
inqilab baş verdi, çar
hakimiyyəti devrildi.
Bir qədər sonra bolşe-
viklər hakimiyyəti ələ
aldılar. Onlar üzdə millətlərə azadlıq verəcəklərini vəd etsələr də, tezlik-
lə bunun yalan olduğu aydın oldu.
Mart soyqırımı
Bolşeviklər Bakı neftini əldən vermək istəmirdilər. Qafqaz cəbhəsindən
geri dönən rus qoşunlarının gücü ilə onlar Bakıda öz hakimiyyətlərini qur-
dular. Bu qoşunların tərkibində erməni əsgər və zabitlər də var idi. Onlar
millətçi erməni təşkilatlarının təsiri altında idilər.