Azərbaycan xalqı
faşizmə qarşı
Q
ərbi Avropa ölkələrində 1920-30-cu illərdə faşizm adlı siyasi
cərəyan yayıldı. İrqçiliyi təbliğ edən bu cərəyanın vətəni İtaliya
hesab olunur. Tezliklə faşistlər İtaliya, Almaniya və İspaniyada ha-
kimiyyəti ələ aldılar. Alman faşistlərinin rəhbəri Adolf Hitler idi. O, digər
xalqlara qarşı qəddarlığı ilə seçilirdi. Təəssüf ki, o dövrün qabaqcıl döv-
lətləri faşizm bəlasını doğru qiymətləndirə bilmədilər. Bu isə dünya xalq-
larına baha başa gəldi. 1939-cu il sentyabrın 1-də Almaniyanın Polşaya
hücumu ilə ikinci dünya müharibəsi başlandı. Tarixdə o vaxtadək insan
tələfatına və dağıntılara görə belə müharibə olmamışdı.
BİLİRSİNİZMİ?
İkinci dünya müharibəsi altı il, bir gün davam etmişdir (1939-cu il 1 sentyabr-
1945-ci il 2 sentyabr). Müharibəyə Avropanın əksər dövlətləri, həmçinin
ABŞ, Yaponiya və Çin də qoşulmuşdu. Hərbi əməliyyatlar Avropa, Afrika,
Asiya qitələrində aparılırdı. Yeganə müharibədir ki, tarixdə ilk və hələ ki
sonuncu dəfə atom bombasından istifadə olunmuşdur.
İkinci dünya müharibəsində 70 milyona yaxın insan həyatını itirmişdir.
Azərbaycan həmin dövrdə SSRİ-nin tərkibində idi. Demək olar ki, bütün
Qərbi Avropanı özünə tabe edən Almaniya 1941-ci ildə müharibə elan
etmədən SSRİ-yə hücum etdi. Bu dövlətin tərkibində yaşadığımızdan
xalqımız da faşizm bəlasına qarşı müharibəyə cəlb edildi. Müharibənin
ilk günlərindən minlərlə azərbaycanlı könüllü surətdə cəbhəyə yollandı.
Ümumiyyətlə, II Dünya müharibəsində 700 minə yaxın Azərbaycan vətən-
daşı iştirak etmiş, onların yarıdan çoxu həlak olmuş və ya yaralanmışdı.
*Faşizm italyan sözü
olub, “dəstə”, “birlik”
mənasını verir.
*İrqçilik yüksək və
aşağı insan irqləri
olmasına əsaslanan
nəzəriyyədir.
Xəritədə adı çəkilən
qitələri tapın.
Atom bombasının
hansı ölkəyə atıldığı
və nəticələri haqqında
məlumat toplayın.
Müharibənin ilk dövrlərində məlum oldu ki, ön cəbhədə döyüşən azərbaycanlıla-
rın çoxu rus dilini yaxşı bilmir. Bu isə böyük problem yaradırdı. Axı komandirlərin
əksəriyyəti rus idi. Əmrlər də bu dildə verilirdi. Onda sovet rəhbərliyi ancaq
azərbaycanlılardan ibarət hərbi birliklər yaratmağa qərarverdi. Bununla da milli
Azərbaycan diviziyaları yaradıldı. Azərbaycan diviziyalarının da döyüş yolu Qafqazdan başlandı.