Sovet işğalı
Rusiya ilə AXC-nin
şimal sərhədi Samur
çayı idi. Bolşevik or-
dusu çayın o tərəfində
Azərbaycanı işğal
etməyə hazır dayan-
mışdı. Lakin bunu
hiss etdirmək istəmir-
dilər. Sərhəddəki rus
qoşununun əsgər və
zabitləri dostluqdan
danışır, Azərbaycan
sərhədçiləri ilə meh-
riban davranırdılar.
Özləri deyib-gülür, rəqs
edir, hətta bizim sər-
hədçiləri də məclislə-
rinə qoşulmağa dəvət
edirdilər. Lakin aprelin
sonlarında hər şey bir
anda dəyişdi: “Dost
ordu” sərhədçilərimizə
qəfil atəş açaraq Azər-
baycana daxil oldu.
*SSR Sovet Sosialist
Respublikası
Q
arabağdakı qiyam bolşevik-daşnak iş birliyinin ortaq planı idi.
Belə ki daşnaklar Azərbaycan hərbi qüvvələrinin diqqətini şimal
sərhədlərindən yayındırmalı idi. Bunun əvəzində bolşeviklər daş-
naklara Azərbaycandan ərazi vəd etmişdilər. Ona görə də 40 minlik AXC
ordusu bütünlüklə Azərbaycan-Ermənistan sərhədinə və Qarabağa yer-
ləşdirildi. AXC ordusu Qarabağda erməni qiyamını yatırtmaqla məşğul
olanda rus-bolşevik ordusu şimal sərhədlərimizə yeridildi. Ölkəmizin şi-
mal sərhədləri, demək olar ki, müdafiəsiz qaldı.
Azərbaycanın işğalı XI Qırmızı Orduya tapşırılmışdı. Sayı 70 minə çatan
ordu şimal sərhədlərimizi keçdi. Düşmən əsgərlərini daşıyan zirehli qa-
tarların istiqaməti Bakıya idi. Yalama stansiyasındakı 350 nəfərlik sərhəd
dəstəsi düşmənlə qeyri-bərabər döyüşə girdi. Əsas məqsəd düşməni
mümkün qədər ləngitmək, işğal planını pozmaq idi. Əvvəlcə zirehli qa-
tarların qarşısına partladıcı ilə dolu qatar buraxıldı. Lakin bu qatar Qırmızı
ordunun top atəşi ilə sıradan çıxarıldı. Sonra stansiyadakı dəstəmiz bol-
şeviklərə hücum etdi. Üstün qüvvələrlə döyüşdə sərhəd dəstəsinin bütün
üzvləri qəhrəmancasına həlak oldular. Qarşı tərəfdə ciddi itkilər vermiş,
hücumları bir neçə saat ləngimişdi.
1920-ci il aprelin 28-də rus-bolşevik işğalı nəticəsində AXC süqut etdi.
Azərbaycan SSR-nin yaradıldığı elan edildi.